Arkivat dhe të drejtat e njeriut: nga instrumentum regni në mjet “pajtimi social”. Funksioni aktiv i arkivistëve në transmetimin e kujtesës.
Abstract
Qëllimi i kumtesës është të reflektojë mbi rolin e arkivave në mbrojtjen e të drejtave të njeriut në shoqëritë post diktatoriale, mbi raportin mes njohjes së të Vërtetës dhe proceseve të paqtimit social, të vënë në dukje rolin potencial të akivave në promovimin e këtyre proceseve, si garantues të të drejtave të qytetarëve dhe si faktorë aktivë në ruajtjen e kujtesës kolektive të popujve.
Diskutimet mbi raportin mes arkivave dhe të drejtave të njeriut dolën vrullshëm në krye të axhendës së komunitetit arkivistik ndërkombëtar duke filluar me rënien e regjimeve ushtarake në vitet ‘70 (Portugali, Spanjë, Greqi e Amerikë Jugore), per t’u bërë akoma më urgjente pas shpërbërjes së regjimeve diktatoriale në Evropën Qendrore e Juglindore.
Downloads
References
-
Në të vërtetë, në qoftë se ne do të shkojmë mbrapa ne kohe, në fillimet e shteteteve moderne, gjejmë shembullin më të madh të një institucioni shtypës, Inkuizicionin spanjoll. Sipas të gjitha gjasave, koleksionet dokumentare të këtij institucioni mund të shihen si paraardhëset e arkivave të sistemeve moderne totalitare.
-
Richard J. Cox and David A. Wallace në: “Archives and the Public Good: Accountability and Records in Modern Society” Quorum Books, 2002, nënvizojnë faktin se në dekadat e fundit arkivat janë bëerë elemente kyçe në formësimin e botës sonë. Sipas tyre “It was the power of the documents as sources to scrutinize actions which was their principal characteristic”.
-
Sipas Michel Foucault, “Records are active instruments of social control used by society and its organizational structures and institutions to marginalize non-conformists. Archives should not be seen as neutral products of processes and transactions, but as intentional recordings that serve those in control”, shih: Michel Foucault në: The Archaeology of Knowledge, New York, 1972. Jacques Derrida, “And the theory of archive is a theory of this institutionalization, that is to say of the law, of the right which authorises it. This right imposes or supposes a bundle of limits which all have a history, a deconstructible history, and to the deconstruction of which psychoanalysis has not been foreign, to say the least”, shih: Jacques Derrida, Archive Fever: A Freudian Impression, University of Chicago Press, 1996.
-
Organizata “Memento” në Estoni për kërkimin e fakteve për qytetarët, viktima të shtypjes, u bazua në materiale të konservuara në arkivat publike.
-
V. Harris, “The archives and secrecy in South Africa: A personal perspective”, in Janus 1999.
-
Disa shifra të administratave të policive sekrete të vendeve të Lindjes, pa marrë në konsideratë bashkëpunetorët e jashtëm: Rumani – 25.000; Çekosllovaki – 20.000; Republika Demokratike Gjermane – 90.000; Bullgari 6.000 - 9.000; Hungari – 2.000.
-
Sipas Ernest Posner, suksesi fillestar i Gjermanisë naziste kishte të bënte me faktin se hyri në me sistemin më të mirë arkivistik. Shih Linda Giuva, Stefano Vitali, Isabella Zanni Rosiello, Il potere degli archivi: Usi del passato e difesa dei diritti nella società contemporanea, Milano, Mondadori 2007, faqe 170.
-
Komisioni Kombëtar për Zhdukjen e Personave në Argjentinë.
-
“…armamentario in difesa dei diritti...” shih Brenneke, “Archivistica, contributo alla teoria ed alla storia archivistica europea”, Milano, Giuffre 1968, fq. 173.
-
Antonio Gonzalez-Quintana, The Management Of The Archives Of The State Security Services Of Former Repressive Regimes, UNESCO, ICA, 2009, fq. 8.
References
Në të vërtetë, në qoftë se ne do të shkojmë mbrapa ne kohe, në fillimet e shteteteve moderne, gjejmë shembullin më të madh të një institucioni shtypës, Inkuizicionin spanjoll. Sipas të gjitha gjasave, koleksionet dokumentare të këtij institucioni mund të shihen si paraardhëset e arkivave të sistemeve moderne totalitare.
Richard J. Cox and David A. Wallace në: “Archives and the Public Good: Accountability and Records in Modern Society” Quorum Books, 2002, nënvizojnë faktin se në dekadat e fundit arkivat janë bëerë elemente kyçe në formësimin e botës sonë. Sipas tyre “It was the power of the documents as sources to scrutinize actions which was their principal characteristic”.
Sipas Michel Foucault, “Records are active instruments of social control used by society and its organizational structures and institutions to marginalize non-conformists. Archives should not be seen as neutral products of processes and transactions, but as intentional recordings that serve those in control”, shih: Michel Foucault në: The Archaeology of Knowledge, New York, 1972. Jacques Derrida, “And the theory of archive is a theory of this institutionalization, that is to say of the law, of the right which authorises it. This right imposes or supposes a bundle of limits which all have a history, a deconstructible history, and to the deconstruction of which psychoanalysis has not been foreign, to say the least”, shih: Jacques Derrida, Archive Fever: A Freudian Impression, University of Chicago Press, 1996.
Organizata “Memento” në Estoni për kërkimin e fakteve për qytetarët, viktima të shtypjes, u bazua në materiale të konservuara në arkivat publike.
V. Harris, “The archives and secrecy in South Africa: A personal perspective”, in Janus 1999.
Disa shifra të administratave të policive sekrete të vendeve të Lindjes, pa marrë në konsideratë bashkëpunetorët e jashtëm: Rumani – 25.000; Çekosllovaki – 20.000; Republika Demokratike Gjermane – 90.000; Bullgari 6.000 - 9.000; Hungari – 2.000.
Sipas Ernest Posner, suksesi fillestar i Gjermanisë naziste kishte të bënte me faktin se hyri në me sistemin më të mirë arkivistik. Shih Linda Giuva, Stefano Vitali, Isabella Zanni Rosiello, Il potere degli archivi: Usi del passato e difesa dei diritti nella società contemporanea, Milano, Mondadori 2007, faqe 170.
Komisioni Kombëtar për Zhdukjen e Personave në Argjentinë.
“…armamentario in difesa dei diritti...” shih Brenneke, “Archivistica, contributo alla teoria ed alla storia archivistica europea”, Milano, Giuffre 1968, fq. 173.
Antonio Gonzalez-Quintana, The Management Of The Archives Of The State Security Services Of Former Repressive Regimes, UNESCO, ICA, 2009, fq. 8.
