Aspekte shoqërore, politike dhe kulturore në prag të kryengritjes së vitit 1910 në Kosovë në dritën e shtypit shqiptar

Autorët

  • Ardita Hajdari - Buqinca

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3716

Abstract

Në shtypin shqiptar të kohës gjejmë të dhëna me interes për rrethanat shoqërore, politike dhe kulturore në prag të kryengritjes së vitit 1910 në vilajetin e Kosovës. Shpallja e Kushtetutës apo Hyrietit kishte ngjallur shpresa në mesin e shqiptarëve për autonomi në administrim dhe arsimim në gjuhën shqipe. Mungesa e përkrahjes financiare për hapjen e shkollave në gjuhën shqipe dhe pengimi i hapjes së lëndëve në gjuhën shqipe në shkollat apo mejtepet osmane nga administrata e re turke, është ndër pakënaqësitë e para të shqiptarëve që hasim në shtypin e kohës. Përveç që nuk lejoheshin të zhvilloheshin mësimet në gjuhën shqipe ishte kërkuar edhe taksa shtesë e shkollimit. Arrestimi i Idriz Seferit në Ferizaj dhe tentimi për të arrestuar Isa Boletinin në kullën e tij do të nxisnin celulat e para të organizimit të armatosur të kaçakëve. Mbledhja e armëve, dyfishimi i taksave në tregjet e qyteteve dhe mbledhja e taksave me dhunë, i konsolidojnë edhe më shumë rrethanat e të pakënaqurve në organizmin e shqiptarëve në kryengritjen e armatosur të vitit 1910.

Keywords:

Kosova, shtypi shqiptar, aspekte shoqërore, politike, kulturore, kryengritja.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Rrufeja, Konstitucioni., nr. 2, Mot’ i I, shkurt 1909, f. 2.

  2. Vlado Popovski, Lëvizja Kombëtare Çlirimtare Shqiptare, 1830-1912 (Shtëpia Botuese “55”, 2018), 119.

  3. Rrufeja, Mot’ i I-rë, 2 shkurt 1909.

  4. Shqypeja e Shqypënis, 8 të Vjeshtës së II-të, 1909.

  5. Bashkimi, Ca për tregëtin në Shqipëri, nr. 3, 19 dhjetor 1908, 3.

  6. Lirija, Ne Ꞇqypni te Hɛրermɛ, nr. 17, 22 Vjesht’ e 3-te, 1908.

  7. Lirija, Ne Ꞇqypni te Hɛրermɛ, nr. 17, 22 Vjesht’ e 3-te, 1908.

  8. Lirija, Ne Ꞇqypni te Hɛրermɛ, nr. 17, 22 Vjesht’ e 3-te, 1908.

  9. Diturija, Kongres’ i Manastirit., nr. 3, 1 mars 1909, 41: sipas revistës “Diturija”, Kongresi u mbajt më 1 gjer më 10 nëntor 1908.

  10. Noel Malcolm, Kosova një histori e shkurtër, (Prishtinë: Koha, qershor, 2011), 313.

  11. Histori e popullit shqiptar II, vëllimi II-Rilindja Kombëtare vitet ‘30 të shek. XIX-1912, Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë dhe Instituti i Historisë, 2002, 380-404.

  12. Rrufeja, janar, Moti i II-të, 1910.

  13. Shqypja e Shqypënis, Sofie, e enjte, më 8 të Vjeshtës së II-të, 1909.

  14. Bashkim’ i Kombit, janar 1910.

  15. Bashkim i kombit, Hasan beu depyte i Prishtinës, nr. 7, 22 tetor 1909.

  16. Dielli, Nga Shkupi, nr. 35, 26 nëntor 1909.

  17. Bashkim i kombit, Hasan beu depyte i Prishtinës, nr. 7, 22 tetor 1909; Lidhja orthodokse, Një thirrje parësisë shqiptarë, nr. 14, 22 shkurt 1910.

  18. Bashkim i kombit, Hasan beu depyte i Prishtinës, nr. 7, 22 tetor 1909.

  19. Rrufeja, janar, Moti i II-të, 1910.

  20. Bashkimi, 17 prill 1910.

  21. Hasan Prishtina, Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqyptare të vjetit 1912, Prishtinë 2009.

  22. Histori e populli shqiptar II, 378.

  23. Malcolm, Kosova një histori e shkurtër, 312-313; Sadik Mehmeti, Shkollat dhe arsimi në Kosovë, 1830-1912 (Prishtinë: Instituti Albanologjik, 2019), 61-62.

  24. Shkopi, Kajro, nr. 4, 15 nëntor 1908.

  25. Shkopi, Kajro, nr. 4, 15 nëntor 1908; Popovski, Lëvizja Kombëtare Çlirimtare Shqiptare, 123-124.

  26. Shqypeja e Shqypënis, Sofie, e enjte, më 8 të Vjeshtës II-të, 1909.

  27. Korça, nr. 22, 19 nëntor 1909, në Zihni Haskaj, Mendimi politik e shoqëror i Rilindjes Kombëtare Shqiptare, Vëllimi II 1908-1910 (Tiranë: 1976), 207.

  28. Korça, 31 dhjetor 1909.

  29. Korça, 31 dhjetor 1909.

  30. Bashkimi, 17 prill 1910.

  31. Korça, 11 maj 1910.

  32. Shqypeja e Shqypënis, Sofië, e enjte, më 8 të Vjeshtës së II-të, 1909.

  33. Dielli, Boston, nr. 2, 27 shkurt 1909; Histori e popullit shqiptar II, 383-384.

  34. Histori e popullit shqiptar II, 426.

  35. Bashkim’ i Kombit, Manastir, e Ente 1 prill 1910.

  36. Fatmira Musaj, Isa Boletini (1864-1916) (Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë & Instituti i Historisë, 2004), 75, 76.

  37. Bashkimi, 17 prill 1910.

  38. Korça, 11 maj 1910

  39. Bashkim’ i Kombit, Manastir, e Enjte 1 prill 1910.

  40. Bashkim’ i Kombit, Manastir, e Enjte 1 prill 1910.

  41. Bashkimi, 17 prill 1910.

  42. Korça, 11 maj 1910.

  43. Bashkimi’i Kombit, Manastir, e Enjte 8 prill 1910.

  44. Bashkimi, 17 prill 1910.

  45. Shqypeja e Shqypënis, 8 të Vjeshtës së II-të, 1909.

  46. Bashkimi, Fletorja “La TURQUIE” boton uji t’pjekun me Z. Dervish Himen, nr. 191, maj 1910.

  47. Bashkimi, Fletorja “La TURQUIE” boton uji t’pjekun me Z. Dervish Himen, nr. 191, maj 1910.

Downloads

Published

2024-01-20

How to Cite

Hajdari , Ardita. 2024. “Aspekte shoqërore, Politike Dhe Kulturore Në Prag Të Kryengritjes Së Vitit 1910 Në Kosovë Në dritën E Shtypit Shqiptar”. Kosova 48 (48). Prishtinë, Kosovë:51-60. https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3716.

Numër

No. 48 (2023): Kosova

Section

Artikuj