Raportet sociale në Prefekturën e Elbasanit në vitet 1920-1938 (rasti i qyteteve)

Abstract

Ky punim synon të trajtojë disa aspekte të jetës sociale në prefekturën e Elbasanit, në vitet ‘20 dhe ‘30 të shekullit XX. Kjo është në një periudhë kohore tepër interesante në historinë e shtetit shqiptar, që karakterizohet nga zhvillime të rëndësishme në të gjitha planet, por njëkohësisht që dallohet edhe për një sërë kontradiktash të thella në fusha të ndryshme. Rezultatet e shënuara në fushën sociale gjatë kësaj periudhe lidhen me marrjen e një sërë reformave e masave në fushën e arsimit, shëndetësisë, kulturës, fesë etj., sikurse edhe miratimin e një sërë ligjesh e rregulloresh që synonin emancipimin e vendit dhe shoqërisë. Në të vërtetë, në mjaft aspekte reformat me karakter social arritën jo vetëm të ndryshojnë mendësinë e shoqërisë shqiptare, e cila për shkak të ndikimit të gjatë osman, vazhdonte ende të ruante tipare orientale, por edhe kanë përmirësuar jetën sociale të shoqërisë shqiptare në tërësi dhe asaj elbasanase si pjesë përbërëse e saj, pavarësisht se një sërë faktorësh e rrethanash konkrete çuan në derivimin e saj nga zhvillimet politike dhe ekonomike. Elbasani në këtë hark kohor përfaqëson një prefekturë të rëndësishme për vendin, jo vetëm nga pikëpamja ekonomike por edhe ajo sociale. Prandaj, nën dritën e një sërë burimeve arkivore dhe një literature të bollshme, jemi përpjekur të reflektojmë mbi disa tregues socialë të kësaj prefekture, duke u ndalur te rasti i qyteteve, edhe pse shpeshherë treguesit e qytetit janë të lidhur ngushtë me fshatin dhe nuk mund të kuptohen veçmas, apo pa një ndërthurje të plotë me rajonet e tjera të prefekturës.