Vendosja e administratës shqiptare në Kosovën e liruar

Autorët

  • Jeton Idrizi

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3719

Abstract

Në përgjithësi, Ballkani kishte një pozitë shumë të volitshme gjeostrategjike për çdo pushtues. Kjo ishte edhe arsyeja se pse u sulmua Shqipëria në prill 1939, pastaj Greqia në tetor 1940 si dhe Jugosllavia në prill të vitit 1941. Në terma strategjikë, ekonomikë por edhe ushtarakë, Kosova ka qenë çdoherë një vend tërheqës për pushtuesit. Interesimi për territorin dhe pushtimin e Kosovës nga shtetet fashiste ishte shfaqur qysh në periudhën midis dy luftërave botërore. Këto shtete në rend të parë kishin si qëllim shfrytëzimin e pasurive natyrore të Kosovës. Ky fakt argumentohet shumë qartë me depërtimin e kapitalit gjerman në Kosovë për hulumtimin e pasurive dhe xeheve si dhe më vonë shfrytëzimin e tyre. Shteti gjerman kryesisht interesohej për shfrytëzimin e plumbit e të zinkut në Trepçë. Gjermania si një shtet që ishte në përgatitje e sipër për një luftë të gjerë botërore, kishte nevojë për lëndë të parë për armatimin e ushtrisë. Ajo deri në momentin e fillimit të luftës këtë lëndë e siguronte nga Britania e Madhe, mirëpo me tensionimin e gjendjes me Anglinë ajo i drejtoi planet nga Ballkani ku si synim të parë kishte Kosovën. Mirëpo, kapitali i Trepçës gjatë kësaj kohë ishte në duart e Britanisë së Madhe. Kjo ishte edhe arsyeja që Gjermania priste rastin e volitshëm për pushtimin e Trepçës.

Keywords:

Luftëra, pushtim, bashkim, administratë.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Abdylazis Veseli, Shkollat dhe arsimi shqip në prefekturën e Prishtinës gjatë periudhës 1941-1944, Gjilan, 2003,

  2. f. 11.

  3. Aliriza Selmani, “Të dhëna dokumentare për Bashkësinë Islame të Gjilanit gjatë Luftës së Dytë Botërore”, në Edukata Islame, Revistë shkencore, kulturore islame tremujore, Viti XXXVI, nr. 82/2007, Prishtinë, 2007, f. 77.

  4. Arkivi i Kosovës, Gjykata e Qarkut në Prizren, Kutia nr. 3, f. 18.

  5. Stefan Karastojanov, Kosova (një analizë gjeopolotike), Shkup, 2007, f. 152.

  6. Kastriot Dervishi, Historia e shtetit shqiptar 1912-2005, Tiranë: Shtëpia botuese 55.450.

  7. Arkivi i Kosovës, Prefektura e Prizrenit, K. XXXV-1, 61/1941, shih edhe: Islam Dobra, “Sistemi pushtues në Drenicë më 1941-1944”, në Kosova , Nr. 7, Instituti i Historisë së Kosovës, Prishtinë, 1978, f. 460.

  8. AQSH, F.195, V.1941, D.15, fl.3, Vendim i Kryesisë së Këshillit të Ministrave, i sjellë më 8 korrik, përmes së cilës, Fejzi Alizoti, emërohet ministër Shteti, përkatësisht komisar Civil për Kosovë, Dibër e Strugë, nr. 871, Tiranë, 8 korrik 1941.

  9. Aliriza Selmani, “Të dhëna dokumentare për Bashkësinë Islame të Gjilanit gjatë Luftës së Dytë Botërore, në Edukata islame, Revistë shkencore, kulturore islame tremujore, Viti XXXVI, nr. 82/2007, Prishtinë, 2007, f. 77.

  10. Sylë Dreshaj, Profektura e Pejës, 1941-1944 (Punim Disertacioni), Prishtinë, 1997, f. 19.

  11. Muhamet Shatri, Kosova në Luftën e Dytë Botërore, botim i Institutit të Historisë Prishtinë, 1997, f. 22.

  12. AQSH, F. 167, D. 7, V. 1941, fl. 21, Qarkore nga Komisariati i Lartë Civil për Profekturat: Prizren, Prishtinë dhe Dibër, Prizren, 25 shtator 1941, shih edhe Abdylazis Veseli, Shkollat dhe arsimi shqip në Prefekturën e Prishtinës gjatë periudhës 1941-1944, Gjilan, 2003, f. 12.

  13. Ali Hadri, “Sistemi i pushtimit fashist në Kosovë (1941-1944)”, në Kosova, Nr. 7, Prishtinë, Instituti i Historisë së Kosovës, 1978, f. 22.

  14. AQSH, F. 266, V.1942, D.13, fl. 1-6.

  15. AQSH, F.810, V.1942, D.41, fl. 1-2.

  16. Po aty, fl. 1-34.

  17. R. Gurakuqi, Shqipëria …, f. 312.

  18. Islam Dobra, “Sistemi pushtues në Drenicë më 1941-1944”, në Kosova , nr. 7, Prishtinë, Instituti i Historisë së Kosovës, 1978, f. 460.

  19. AQSH, F. 266, V.1942, D.13, fl.1-6.

  20. Po aty.

  21. A. Hadri, Sistemi …, f. 22.

  22. AQSH, F.266, V.1942, D.131, fl.7, Shkresë e Ministrisë së Punëvë të Brendëshmë, dërguar Prefekturës së Dibrës, Nr.099, Tiranë, 10 prill 1942.

  23. Fehmi Rexhepi, Gjilani dhe rrethina më 1941 (punim magjistrature), Prishtinë, 1980, f. 71-72.

  24. Daut Bislimi, Formacionet politiko-ushtarake në Kosovë, 1941-1945, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë, 1997, f. 50.

  25. M. Shatri, Kosova …, f. 22.

  26. AQSH, F.167, V.1941, D.157, fl.1-42.

  27. Izber Hoti, “Sistemi pushtues në Prishtinë dhe rrethinë 1941-1944”, në Kosova, nr. 7, Instituti i Historisë së Kosovës, 1978, f. 345-360.

  28. AQSH, F.167, V.1941, D.157, fl.1-42.

  29. Shaban Hashani, “Sistemi i pushtimit fashist në Ferizaj dhe rrethinë”, në Kosova, nr. 7, Instituti i Historisë së Kosovës, Prishtinë, 1978, f. 383-403.

  30. M. Shatri, Kosova …, f. 22, shih edhe A. Hadri, Sistemi …, f. 23.

  31. AQSH, F. 167, V. 1941, D. 159, fl. 350-358, Shkresë nga Komisari i Lartë Civil për Kosovë, Dibër e Strugë, Fejzi Alizoti, dërguar më23 nëntor 1941, deri të Mëkëmbësia e Përgjithshme dhe Kryeministria, të cilës i është bashkangjitur lista e bashkivëdhe komunave në Tokat e Liruara dhe numri i përgjithshëm i banorëve, Nr. 251/17, Prizren, 23 nëntor 1941.

  32. D. Bislimi, Formacionet …, f. 50.

  33. AQSH, F.167, V.1941, D.157, fl.1-42.

  34. Muhamet Shatri, “Sistemi pushtues në Prizren dhe në rrethinë, 1941-1944”, në Kosova , Nr. 7, Instituti i Historisë së Kosovës, Prishtinë,1978, f. 409.

  35. Qerim Lita, Tokat e Liruara, 1941-1944, Përmbledhje Dokumentesh, Vëllimi I, Shkup: Logos, 2016, f. 100.

  36. S. Dreshaj, Profektura e Pejës, 1941-1944 (Punim Disertacioni), Prishtinë, 1997, f. 36.

  37. M. Shatri, Kosova …, f. 22.

  38. AQSH, F. 167, V. 1941, D. 159, fl. 350-358, Shkresë nga Komisari i Lartë Civil për Kosovë, Dibër e Strugë, Fejzi Alizoti…, nr. 251/17, Prizren, 23 nëntor 1941.

  39. M. Shatri, Kosova …, f. 22.

  40.  Tafil Boletini ishte prefekt i Vlorës. Ishte një nga veprimtarët më të shquar. Në kohën e pushtimit osman luftoi përkrah Isa Boletinit për lirinë dhe pavarësinë e Shqipërisë. Veprimtaria atdhetare e Tafil Boletinit fillon qysh prej vitit 1908. Ai ishte i njohur mjaft mirë, në të gjitha trojet shqiptare. Jeta administrative e tij fillon qysh kur u zgjodh për herë të parë më 1922 nënprefekt. Pas shpërbërjes së Jugosllavisë, Boletini ishte i pari që organizoi rishtas Komitetin e Kosovës dhe u bë organizator i punës drejt Viseve të Liruara, shih: Gazeta Kosova (Organ i Komitetit Kosovar), Periodiku II, Viti.1, Nr. 12, 1 gusht 1941.

  41. AQSH, F.167, V.1941, D.157, fl.1-42, shih edhe: Sylë Dreshaj, Prefektura …, f. 62-63.

  42. S. Dreshaj, Prefektura …, f. 63-64.

  43. R. Gurakuqi, Shqipëria …, f. 3327-328.

  44. Po aty.

  45. A. Hadri, Sistemi …, f. 23.

  46. AQSH, F. 167, V. 1941, D. 159, Fl. 350-358, Shkresë nga Komisari i Lartë Civil për Kosovë, Dibër e Strugë, Fejzi Alizoti..., , Nr. 251/17, Prizren, 23 nëntor 1941.

  47. AQSH, F.167, V.1941, D.157, fl.1-42, Të dhëna statistikore të përsonelit qëndror të Komisariatit të Lartë Civil për Kosovë, Dibër e Strugë, Ordinanca nr. 8, Prizren, dhjetor 1941.

Downloads

Published

2024-01-20

How to Cite

Idrizi, Jeton. 2024. “Vendosja E administratës Shqiptare Në Kosovën E Liruar”. Kosova 48 (48). Prishtinë, Kosovë:103-13. https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3719.

Numër

No. 48 (2023): Kosova

Section

Artikuj