Arsimimi i të rriturve në Kosovë pas luftës së dytë botërore

Autorët

  • Arben Berisha

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3722

Abstract

Arsimimi i të rriturve, ose siç është shkruar dhe njihet si lufta kundër analfabetizmit është temë që përfshinë periudhën e viteve të pas Luftës së Dytë Botërore deri në vitin 1990 kur sistemi arsimor në Kosovë mbyllet nga masat e dhunshme serbe. Në temë është përshkruar gjendja politike në vend pas Luftës së Dytë Botërore për ta ndërlidhur me çështjen shoqërore-arsimore. Niveli i lartë i analfabetizmit në vend kërkonte angazhim maksimal nga të gjitha strukturat politike dhe shoqërore-arsimore. Ballafaqimi i këtyre strukturave ishte një luftë me botëkuptimet patriarkale, fetare dhe kushtet e rënda ekonomike që paraqitnin vështirësi. Që analfabetizmi të zbritej në shkallë të përqindjes, kontribut të rëndësishëm dhanë: mësuesit, personalitet e ngritura, organizatat e ndryshme rinore, të gruas, kryqit të kuq etj. Mësimi organizohej e zhvillohej nëpër kurse të ndryshme për të rritur, seminare, ligjërata. Aftësimet profesionale aplikoheshin edhe në universitetet e punëtorëve dhe ato popullore, etj. Vend të veçantë zë arsimimi dhe avancimi i pozitës së femrës, etj. Lidhur me temën do të japim edhe informacione për kushtet në të cilat kanë mësuar të rriturit, si: kohën, formën dhe vlerësimin e tyre. Përqindja e zhdukjes së analfabetizmit është shumë e theksuar.

Keywords:

Arsimi, analfabetizmi, kurset, shkolla, nxënësit e rritur etj.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Sabit Syla, Shteti shqiptar dhe çështja e Kosovës, 1939-1981, (Prishtinë: 2012), 95.

  2. Esat Stavileci, Vepra XVII, Pavarësia e Kosovës - fakt juridik që nuk mund të zhbëhet - Dëshmi për Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, (Prishtinë: 2013), 121.

  3. Stavileci, Vepra XVII, Pavarësia e Kosovës, 120.

  4. Zeqir Demi, “Zhvillimi i sistemit edukativ dhe arsimor në Kosovë mbi bazat e legjislacionit arsimor, 1945-1990” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës: 2004), 86.

  5. Stavileci, Vepra XVII, Pavarësia e Kosovës, 121.

  6. Mehmet Gjevori, Kujtime e shënime rreth punës së shkollave të para shqipe në Kosovë gjatë dhe pas Luftës II Botërore, (1941-1951), (Prishtinë: 1998), 283.

  7. Noel Malcolm, Kosova, një histori e shkurtër, (Prishtinë, Tiranë: 2001), 331.

  8. Ali Mula, Milan Shehlia, Drita Dobroshi…, Faktet për Krahinën Socialiste Autonome të Kosovës, (Prishtinë: Botimet Komiteti Krahinor i Informatave, 1983), 42.

  9. Noel Malcolm, Kosova, një histori e shkurtër, (Prishtinë, Tiranë: 2001) 331.

  10. Mehmet Gjevori, Kujtime e shënime rreth punës së shkollave të para shqipe në Kosovë gjatë dhe pas Luftës II Botërore, (1941-1951), (Prishtinë: 1998), 95.

  11. Seit Lipa, “Kosova në Periudhën e Rindërtimit” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës, 1980), 183.

  12. Lipa, “Kosova në Periudhën e Rindërtimit”, 179.

  13. Seit Lipa, “Kosova në periudhën e rindërtimit” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës, 1980), 189.

  14. Lipa, “Kosova në periudhën e rindërtimit”, 195.

  15. Lipa, “Kosova në periudhën e rindërtimit”, 213.

  16. Hajrullah Koliqi, Sistemi i arsimit në Kosovë, (Prishtinë, 2004), 88.

  17. Zeqir Demi, “Zhvillimi i sistemit edukativ dhe arsimor në Kosovë mbi bazat e legjislacionit arsimor 1945-1990” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës: 2004), 78-79.

  18. Seit Lipa, “Kosova në periudhën e rindërtimit” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës, 1980), 291.

  19. Demi, “Zhvillimi i sistemit edukativ dhe arsimor në Kosovë”, 79.

  20. Fazli Syla, Vojisallav Okileviq, Transformimi vetëqeverisës socialist i arsimit dhe i edukimit në KSA të Kosovës, (Prishtinë: 1978), 5.

  21. Demi, “Zhvillimi i sistemit edukativ dhe arsimor në Kosovë”, 132.

  22. Mehmet Gjevori, Kujtime e shënime rreth punës së shkollave të para shqipe në Kosovë gjatë dhe pas Luftës II Botërore (1941-1951), (Prishtinë: 1998), 96.

  23. Stathi Kostari, “Mbi fushatën kulturo-arsimore, Revista”, Përparimi, nr. 1,2 viti 1948, (Prishtinë: 1948), 56.

  24. Zeqir Demi, “Zhvillimi i sistemit edukativ dhe arsimor në Kosovë mbi bazat e legjislacionit arsimor 1945-1990” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës: 2004), 132-133.

  25. Zeqir Demi, Zhvillimi i sistemit edukativ dhe arsimor në Kosovë mbi bazat e legjislacionit arsimor 1945-1990 (Punim doktorate) Universiteti i Prishtinë, Fakulteti Filozofik, Katedra e Pedagogjisë, (Koleksionet e veçanta, Biblioteka Kombëtare e Kosovës), (Prishtinë: 2004), 134.

  26. Këshilli Populluer i Krahinës Autonome të Kosovë-Metohisë 1943-1953, Materiale themelore nga sesionet, (Prishtinë: 1955), 288.

  27. Fazli Syla, Vojisallav Okileviq, Transformimi vetëqeverisës socialist i arsimit dhe i edukimit në KSA të Kosovës, (Prishtinë: 1978), 26.

  28. Këshilli Populluer i Krahinës Autonome të Kosovë-Metohisë 1943-1953, Materiale themelore nga sesionet, (Prishtinë: 1955), 420.

  29. Dymbëdhjetë vjet Zhvillimi Kulturuer të Kosovë-Metohisë, (Prishtinë: Këshilli Krahinuer i Lidhjes Scialiste të Popullit Punues të Kosovë-Metohisë, 1957), 7.

  30. Mehmet Gjevori, Kujtime e shënime rreth punës së shkollave të para shqipe në Kosovë gjatë dhe pas Luftës II Botërore, (1941-1951), (Prishtinë: 1998), 102.

  31. Dymbëdhjetë vjet Zhvillimi Kulturuer të Kosovë-Metohisë, 7.

  32. Mehmet Gjevori, Kujtime e shënime rreth punës së shkollave të para shqipe në Kosovë gjatë dhe pas Luftës II Botërore, (1941-1951), (Prishtinë: 1998), 102.

  33. Zeqir Demi, “Zhvillimi i sistemit edukativ dhe arsimor në Kosovë mbi bazat e legjislacionit arsimor 1945-1990” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës: 2004), 135.

  34. Fazli Syla, Vojisallav Okileviq, Transformimi vetëqeverisës socialist i arsimit dhe i edukimit në KSA të Kosovës, (Prishtinë: 1978), 26.

  35. Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës (AQSH), Fondi (F) Instituti Krahinor për Permisim dhe Arsim, Kutia 48, Vitet (V) 1973-92, Enti Krahor i Përparimit të Arsimit dhe Edukimit, Programi për shënimin e vitit ndërkombëtar të mësimit të shkrim-leximit (1990), (Prishtinë, Prill, 1990), 1.

  36. ASHAK, F. Instituti Krahinor për Permisim dhe Arsim, Kutia 48, V. 1973-92, Enti Krahor i Përparimit të Arsimit dhe Edukimit, Informatë, Mbi gjendjen dhe problemet e arsimit fillor të të rriturve në KSA të Kosovës (Prishtinë, 10 prill 1990), 10.

  37. ASHAK, F. Instituti Krahinor për Permisim dhe Arsim, Kutia 48, V. 1973-92, Enti Krahor i Përparimit të Arsimit dhe Edukimit, Programi për shënimin e vitit ndërkombëtar të mësimit të shkrim-leximit (1990), (Prishtinë, Prill, 1990) 1.

  38. Hajrullah Koliqi, Sistemi i arsimit në Kosovë, (Prishtinë: 2004), 88.

  39. Dymbëdhjetë vjet zhvillimi kulturuer të Kosovë-Metohisë, (Prishtinë: Këshilli Krahinuer i Lidhjes Scialiste të Popullit Punues të Kosovë-Metohisë, 1957), 145.

  40. Dymbëdhjetë vjet Zhvillimi Kulturuer të Kosovë-Metohisë, 14.

  41. Dymbëdhjetë vjet Zhvillimi Kulturuer të Kosovë-Metohisë, (Prishtinë: Këshilli Krahinuer i Lidhjes Scialiste të Popullit Punues të Kosovë-Metohisë, 1957), 16.

  42. Dymbëdhjetë vjet Zhvillimi Kulturuer të Kosovë-Metohisë, 13.

  43. Seit Lipa, “Kosova në periudhën e rindërtimit” (Tezë doktorature, Universiteti i Prishtinës, 1980), 302-303.

  44. Dymbëdhjetë vjet Zhvillimi Kulturuer të Kosovë-Metohisë, (Prishtinë: Këshilli Krahinuer i Lidhjes Scialiste të Popullit Punues të Kosovë-Metohisë, 1957), 8.

  45. Lipa, “Kosova në Periudhën e Rindërtimit” 305.

  46. Dymbëdhjetë vjet Zhvillimi Kulturuer të Kosovë-Metohisë, 9.

  47. Enti Krahinor i Statistikave, KSA e Kosovës - të dhëna statistikore, (Prishtinë: 1972), 151.

  48. Mehmet Gjevori, Kujtime e shënime rreth punës së shkollave të para shqipe në Kosovë gjatë dhe pas Luftës II Botërore, (1941-1951), (Prishtinë: 1998), 104.

  49. SH. Vrioni, “Puna e dobët kulturo-arsimore në Pejë”, Gazeta “Rilindja”, Numër 101, (Prishtinë: 1948), 5.

  50. Mehmet Gjevori, Kujtime e shënime rreth punës së shkollave të para shqipe në Kosovë gjatë dhe pas Luftës II Botërore, (1941-1951), (Prishtinë: 1998), 104.

Downloads

Published

2024-01-20

How to Cite

Berisha, Arben. 2024. “Arsimimi I Të Rriturve Në Kosovë Pas luftës Së Dytë botërore”. Kosova 48 (48). Prishtinë, Kosovë:145-58. https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3722.

Numër

No. 48 (2023): Kosova

Section

Artikuj