Vështrim mbi dinamikën e ndërkombëtarizimit të çështjes së Kosovës

Autorët

  • Behxhet Dibrani

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3724

Abstract

Në punimin që trajtojm fillimisht paraqesim rrethanat politiko-historike gjatë viteve ‘90-të të shek. XX, fillimi i shpërbërjes së Federatës jugosllave dhe fillimi i luftërave të përgjakshme në ish-Jugosllavi. Në këtë aspekt fokusi ynë përqendrohet në rrethanat ndërkombëtare që ishin zhvilluar pas viteve ‘90-të dhe ndërkombëtarizimi i çështjes së Kosovës. Gjatë viteve 1990-1995 shihet që Kosova edhe pse ishte treguar shumë e kujdesshme duke ndjekur një politikë paqësore në krye me liderin Ibrahim Rugovën, në Konferencën e Dejtonit të vitit 1995 ishte lënë jashtë zgjidhjes eventuale. Kjo rrethanë kishte sjellë radikalizimin e veprimeve nga shqiptarët duke mos parë zgjidhje me mjete paqësore. Edhe pse kishte pasur disa konferenca dhe institucione ndërkombëtare që kishin filluar të trajtonin çështjen e Kosovës dhe statusit të saj pas fillimit të shpërbërjes së ish-Federatës jugosllave, kjo çështje nuk ishte marr aq shumë seriozisht derisa filloi lufta e përgjakshme dhe kjo situatë bëri që edhe komuniteti ndërkombëtar të ndërronte qasjen në raport me Kosovën. Duhet potencuar që pas fillimit të luftës së armatosur dhe daljes në skenë të UÇK-së dhe pjesëmarrjes së përfaqësueseve më të lartë të saj, në punimet e Konferencës së Rambujes shqiptarët kishin arritur të faktorizoheshin dhe të kishin përfaqësim më kredibil në arenën ndërkombëtare. Kjo ishte një e arritur e madhe në ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës. Pra, komuniteti ndërkombëtar pas fillimit të masakrave dhe luftës së përgjakshme në Kosovë filloi të merrej shumë më seriozisht me situatën në Kosovë duke filluar një angazhim të madh diplomatik dhe ushtarak deri në vendosjen e misionit të përkohshëm ndërkombëtar të Kombeve të Bashkuara dhe largimit përfundimtar të forcave policore dhe paramilitare e ushtarake serbe nga Kosova në qershor të vitit 1999.

Keywords:

Kosova, Rambuje, UÇK, NATO, OKB.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Erich Rathfelder, Kosova: Historia e një konflikti, Artini, (Prishtinë: 2023), 17.

  2. Reshat Nurboja, Çështja e Kosovës dhe diplomacia ndërkombëtare, 1990-2010, punim doktorature, Universiteti Evropian i Tiranës, (Tiranë: 2018), 29.

  3. Lulzim Nika, Diplomacia ndërkombëtare dhe çështja e Kosovës, 1997-1999, punim doktorature, Universiteti i Prishtinës, (Prishtinë: 2019), 63.

  4. Marc Weller, Shtetësia e kontestuar: administrimi ndërkombëtar i luftës së Kosovës për pavarësi, Koha, (Prishtinë: 2011),77-78.

  5. Esat Stavileci, Vazhdimësia e mendimit për Kosovën dhe çështjen shqiptare, (Prishtinë: 2001), 107.

  6. Po aty, 109.

  7. Lulzim Nika, (Prishtinë: 2019), 87.

  8. Po aty, 89.

  9. Instituti Kosovarë për Kërkime dhe Zhvillime të Politikave, Raporti Kosovar, Seria e kërkimeve politike, Qershor, 2005, (Prishtinë: 2005 ), 32.

  10. Tim Judah, Kosova, Çfarë duhet të dijë secili, Artini, (Prishtinë: 2020), 111.

  11. Arben Hajrullahu,Paqja afatgjatë në Ballkanin Perëndimor përmes integrimit në BE, Fondacioni Konrad Adenauer, (Prishtinë: 2015 ), 89.

  12. Instituti Kosovarë për Kërkime dhe Zhvillime të Politikave, Raporti Kosovar, Seria e kërkimeve politike, botim i veçantë, Prishtinë, qershor, 2005, 42.

  13. Po aty, 44.

  14. CIA Report, Yugoslavia: Military Dynamics of a Potential Civil War,

  15. https://www.cia.gov/readingroom/docs/1991-03-01.pdf, shikuar, 05.04.2023.

  16. Reshat Nurboja, Çështja e Kosovës dhe diplomacia ndërkombëtare, 1990-2010, punim doktorature, Universiteti Evropian i Tiranës, (Tiranë: 2018), 32.

  17. Po aty, 32.

  18. Enika Abazi, Çështja e Kosovës dhe diplomacia ndërkombëtare, 1991-1999: Një konflikt i parashikueshëm, Studime historike 3-4, (Tiranë: 2013), 187-188.

  19. Edita Tahiri, Konferenca e Dejtonit, Dukagjini, (Pejë: 2001), 38.

  20. Esat Stavileci, (Prishtinë: 2001), 184.

  21. Esat Stavileci, vep. e cit. 186.

  22. Lulzim Nika, Diplomacia ndërkombëtare dhe çështja e Kosovës, 1997-1999, punim doktorature, Universiteti i Prishtinës, (Prishtinë: 2019), 91.

  23. Po aty, 188.

  24. Marc Weller, (Prishtinë: 2011), 103-105.

  25. Po aty, 105.

  26. Instituti Kosovar për Zhvillime dhe Kërkime të Politikave, Seria e Kërkimeve Politike, botimi i veçantë, Prishtinë, qershor, 2005, f. 42.

  27. Edita Tahiri, Konferenca e Rambujesë, Dukagjini, (Pejë: 2001), 21.

  28. Reshat Nurboja, Çështja e Kosovës dhe diplomacia ndërkombëtare, 1990-2010, punim doktorature, Universiteti Evropian i Tiranës, (Tiranë: 2018), 2.

  29. Misha Glenny, Histori e Ballkanit, 1804-1999: Nacionalizmi, Luftërat dhe Fuqitë e Mëdha, Toena, (Tiranë: 2007), 638.

  30. Lulzim Nika, Diplomacia ndërkombëtare dhe çështja e Kosovës, 1997-1999, punim doktorature, Universiteti i Prishtinës, (Prishtinë: 2019), 95.

  31. Blerim Shala, Libri i lirisë, Zëri, (Prishtinë: 2003), 222-223.

  32. Edita Tahiri, vep. e cit. 21.

  33. Joschka Fischer, Vitet Kuq dhe Gjelbër: Politika e Jashtme gjermane nga Kosova deri më 11 shtator, Koha, (Prishtinë: 2007), 100.

  34. Weley Clark, Të bësh luftë moderne, Zëri, (Prishtinë: 2003), 95.

  35. Edita Tahiri, vep. e cit. 38.

  36. Po aty, 40.

  37. Halim Bajraktari, Roli dhe perspektiva evropiane e Kosovës, punim doktorature, Universiteti i Tiranës, (Tiranë: 2014), 14.

  38. Edita Tahiri, vep. e cit. 22.

  39. Blerim, Shala, Libri i Lirisë, (Prishtinë: 2003), 103.

  40. Po aty, 103.

  41. Bujar Dugolli, 1 Tetori i kthesës, Lëvizja Studentore, 1997-1999, (Prishtinë: 2013), 140.

  42. Blerim, Shala, (Prishtinë: 2003), 121.

  43. Jaques Baudouin, Lindja e një demokracie: Hashim Thaçi dhe rruga drejt Kosovës së pavarur, 1987-2008, Buzuku, (Prishtinë: 2018), 110.

  44. Jaques Baudouin, vep. e cit. 111.

  45. Joschka Fischer, vep. e cit. 114.

  46. Po aty, 114.

  47. Tony Blair, Një rrugëtim, (Tiranë: 2011), 275.

  48. Tony Blair, vep. cit. 273.

  49. https://www.nato.int/kosovo/docu/u980331a.htm,qasur, 23, 11. 2021.

  50. https://www.securitycouncilreport.org/un-documents/kosovo/, qasur me 15.11.2021.

  51. Lulzim Nika, Diplomacia ndërkombëtare dhe çështja e Kosovës, 1997-1999, punim doktorature, Universiteti i Prishtinës, (Prishtinë: 2019), 112.

  52. Erich Rathfelder, (Prishtinë: 2023), 186.

  53. Joschka Fischer, vep. e cit. 100.

  54. Po aty, 100.

  55. Po aty, 187.

  56. Lulzim Nika (Prishtinë: 2019), 113.

  57. Po aty,113.

  58. Erich Rathfelder, Kosova: Historia e një konflikti, Artini, (Prishtinë: 2018), 181.

  59. Jaqcues Baudouin, vep. e cit. 119.

  60. Jaqcues Baudouin, vep. e cit. 121.

  61. Po aty, 123.

  62. Edita Tahiri, vep. e cit. 42.

  63. Joschka Fischer, vep. e cit. 111.

  64. Jacques Baudouin, vep e cit. 142.

  65. Tim Judah,Kosova: Çfarë duhet të dijë secili, Artini, (Prishtinë: 2020), 134.

  66. Edita Tahiri, Konferenca e Rambujesë, Dukagjini, (Pejë: 2001), 9.

  67. Edita Tahiri, vep. e cit. 9.

  68. Lulëzim Nika, (Prishtinë: 2019), 119.

  69. Po aty, 119.

  70. Erich Rathfelder, (Prishtinë: 2023), 189.

  71. James Pardew, Paçebërësit: Lidershipi amerikan dhe fundi i gjenocidit në Ballkan, Koha, (Prishtinë: 2020), 209.

  72. Toni Blair, Një Rrugëtim, (Tiranë: 2011), 275.

  73. Toni Blair, (Tiranë: 2011), 277.

  74. Erich Rathfelder, (Prishtinë: 2023), 177.

  75. Po aty, 179.

  76. Wesley Clark, Të bësh luftë moderne, Zëri, (Prishtinë: 2003), 199.

  77. Wesley Clark, (Prishtinë: 2003 ), 207.

  78. Wesley Clark, (Prishtinë: 2003), 203.

Downloads

Published

2024-01-20

How to Cite

Dibrani, Behxhet. 2024. “Vështrim Mbi dinamikën E ndërkombëtarizimit Të çështjes Së Kosovës”. Kosova 48 (48). Prishtinë, Kosovë:179-85. https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3724.

Numër

No. 48 (2023): Kosova

Section

Artikuj