Titujt, ofiqet dhe vlerësimet për Skënderbeun

Autorët

  • Gjon Berisha

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3735

Abstract

Gjykuar nga vepra e Barletit, nga krahasimi i burimeve të ndryshme historike dhe sidomos nga vetë veprimet e Skënderbeut, deri në fund të jetës së tij, mund të thuhet se që në krye të herës Skënderbeu e kishte një plan strategjik maksimal. Skënderbeu kishte si qëllim realizmin e projektit që synonte një mbretëri mundësisht sa më të madhe me bazë arbërore e cila nuk ekzistonte nën dinastinë e tij. Thënien e Frederikut I, Barbarosës, gati 300 vjet më parë, se “me shpatën dhe kurorën mund të shkohet shumë larg në rast se i përdorte me mjeshtëri”, Skënderbeu e kishte shumë mirë parasysh, ashtu sikundër e kishte parasysh faktin se kurorëzimet e sovranëve të krishterë bëheshin vetëm nga papët, mbi bazë kriteresh të caktuara, madje të shenjtëruara. Në këtë synim, Kastrioti kërkonte krijimin e hapësirës së nevojshme që ai të realizonte njohjen dhe mirënjohjen ndërkombëtare si faktor i rëndësishëm antiturk në Ballkan. Pra, duhej pritur situatën për të marrë hapësirë për protagonizëm ndërkombëtar në luftën antiturke.2 Duke synuar kryqëzatën në tërësi për të zbatuar projektin e tij, doemos që Skënderbeu duhej të synonte edhe një post të lartë, natyrisht, të fituar me meritë që mund t’i garantonte 100% shpërblimin pas fitores, pra realizmin e projektit të mbretërisë arbërore.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Virgjil Kule, Gjergj Kastrioti Skënderbeu: Kryqtari i fundit, (Tiranë: Fast Track Albania), 2012, 99.

  2. Ibid., 100.

  3. KENETH M. SETTON, THE PAPACY AND THE LEVANT, 1204-1571, VOL. II: THE FIFTEENTH CENTURY (PHILADELPHIA: AMERICAN PHILOSOPHICAL SOCIETY, 1978), 195; PËLLUMB XHUFI, SKËNDERBEU: IDEJA DHE NDËRTIMI I SHTETIT, (TIRANË: DITURIA, 2019), 98.

  4. Kristo Frashëri, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu: jeta dhe vepra (Tiranë: Akademia e Shkenca e Shqipërisë, Toena, 2002), 189.

  5. Chronica Ragusina Junii Restii (ab origine urbis usque ad annum 1451), item Joannis Gundulae (1451-1484) digessit Speratus Nodilo (Zagrabia: Societas Typographica., 1893), 295.

  6. “questo principe albanese era divenuto lo scoglio, suol quale nafufragavano tutti gli sforzi otomani, diretti a dandi della cristianita; e li fedeli si riposavano sotto gli auspicj del suo valore dalla parte della marina...”, Ibid., 296.

  7. Në Breve ndër të tjera thuhej: “... nostrum et Sedis apostolicae Nuncium, ad praesens mittimus, cupientes illas tibi iacere concessiones, in quarum vim christifidelibus carum partium tu possis gratiorem reddere ac utiliorem... Caeterum, quia cupimus dilecto filio, nobili viro Georgio Castrioto, Domino in Albania, a fidelibus christianis favores et praesidia praestari adversus Turcas...”, Bullarium Franciscanum continens constitutiones, epistolas, diplomata Romanorum pontificum Eugenii IV et Nicolai V ad tres ordines S. P. N. Francisci spectantia. Collegit et edidit Fr. Ulrichus Hüntemann O.F.M. lector iubilatus. Nova Series. Tomus I. (1431-1455). Ad Claras Aquas (Quaracchi), MCMXXIX, dok.1071, 540; Fan S. Noli, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu (1405-1468) (Prishtinë: Rilindja, 1968), shtojca, dok. VII, 211; Basilio Panzić, “Françeskanët në shërbim të Shqipërisë gjatë epokës së Skënderbeut”, Hylli i Dritës, Vjeti XXVIII, 4 (Shkodër, 2009), 48-49.

  8. Bullarium Franciscanum, ibid.

  9. Alessandro Serra, “Relazioni del Castriota con il Papato nella lotta contro i Turchi (1444-1468)”, Archivio Storico Italiano, Vol. 114, No. 4 (412) (Roma, 1956), 713-733. 10 J. Radonić, Đurađ Kastriot Skenderbeg i Arbanija, no.151.

  10. “Georgio Castriotti Scandarbech Albanie domino”, Augustino Theiner, Vetera monumenta historica Hungariam sacram Illustrantia II (Romae: Typis Vaticanis, 1860), dok.CCCCLXXII, CDIV; Acta Albaniae Vaticana I: res Albaniae saeculorum XIV et XV atque cruciatam spectantia, [Ignazio Parrino], (Città del Vaticano: Biblioteca Apostolica Vaticana, 1971), dok.228.

  11. Athanas Gegaj, Arbëria dhe Gjergj Kastrioti Skënderbeu: 1405-1468 (Tiranë; Eurorilindja, 1995), 100; Filipo Millosheviç, “Politika orientale e Kalikstit III dhe Shqipëria”, në: G. Valentini, Skënderbeu dhe Papati 1442-1467: studime dhe tekste (Tiranë: Plejada, 2013), 182.

  12. “Scanderbeco, fortissimo Chtisti athletae indefessoque bellatori", Alessandro Serra, Shqipëria dhe Selia e Shenjtë në kohën e Gjergj Kastriotit-Skënderbeut (Prishtinë: Drita, 2018), 41; F.S. Noli, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, 38-39.

  13. Daniel Farlati, Illyricum Sacrum, vol.VII, (Venezia: apud Sebastianum Coleti, 1817), 422; F. S. Noli, Gjergj Kastrioti Skënderbeu, 229.

  14. “domino Giorgio Castriotis de Albania”, HR-DADU, Acta Consili Rogatorum, vol.X (1446-1448), fol.102r; Gjon Berisha, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu në fondet e Arkivit Shtetëror të Dubrovnikut: dokumente (Prishtinë: Instituti i Historisë “Ali Hadri”, 2018), no.XCIII.

  15. “...voluntalem de vestra in fidem nostram comunem cristianam mirabili perseverancia. ... Illustri et potenti viro Georgio Castrioto alias Squenderbech, domino Croie provinciarumque Arbanie etc., amicho nostro carissimo”, Jovan Radonić, Đurađ Kastriot Skenderbeg i Arbanija u XV veku: istorijska građa, (Spomenik XCV, Srpska kraljevska akademija), Beograd, 1942, no.16.

  16. V. Kule, Gjergj Kastrioti Skënderbeu, 110

  17. Chronica Ragusina Junii Resti, 296-297.

  18. HR-DADU, Lettere et Comissione di Levante, vol.XIV (1448-1449), fol.63v-66r; Gj. Berisha, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, no.CXI.

  19. F. S. Noli, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, 229.

  20. “Magnifice et potens, tanquam frater et amice noster carissime!”, HR-DADU, Lettere et Comissione di Levante, vol.XV (1449-1453), fol. 109r; Gjon Berisha, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, no.CXVI.

  21. “... Scandarbego est Turchus, et nos cum Turcho habemus bonam pacem vigore cuius talia attentare dictus Scandarbego non poterat nec debebat misimus ad dictum dominium Turchorum nostrum nuncium ad petendum punitionem Scandarbego predicti , et emendationem dannorum per ipsum datorum”, G. Valentini, Acta Albaniae Veneta, pars III, tom 20, nr. 5361.

  22. “Scandarbeghi perfidi,...quibus mediantibus dictus Scanderbego non modo de Albania, sed de mundo ejiciatur”, J. Radonić, Đurađ Kastriot Skenderbeg i Arbanija, no.18.

  23. “Domino Georgio Castrioto, Domino Albaniae. Illustrissime princeps et excellentissime domine tamquam krater noster carissime!”, J. Radonić, Đurađ Kastriot Skenderbeg i Arbanija, no.49.

  24. HR-DADU, Acta Consili Rogatorum, vol.Xi (1448-1451), fol.14r; Gj. Berisha, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, no.C.

  25. “Domino Georgio Castriota alias Skanderberg, Domino Albanie ac generali capitaneo regie Maiestatis in partibus Grecie etc.”, J. Radonić, Đurađ Kastriot Skenderbeg i Arbanija, no.206.

  26. K. Frashëri, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, 182.

Downloads

Published

2024-01-22

How to Cite

Berisha, Gjon. 2024. “Titujt, Ofiqet Dhe vlerësimet për Skënderbeun”. Kosova 48 (48). Prishtinë, Kosovë:369-76. https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3735.

Numër

No. 48 (2023): Kosova

Section

Kumtesa