Ndërmarrjet e mëdha të Justinianit në Dardani dhe sistemi fortifikues

Autorët

  • Arben Arifi

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.vi40.4096

Abstract

Justiniani ishte një ndër perandorët më të mëdhenj të Perandorisë Bizantine, i cili veçohet si perandor i suksesshëm në organizimin dhe harmonizimin e të gjithë mekanizmave shtetëror, shumë prej të cilëve i krijoi vetë. Por, rrethanat në të cilat veproi ishin ndër më të vështirat: kur po përmbysej në njërën anë Perandoria Romake e perëndimit dhe në anën tjetër po formohej një e re, ajo e lindjes, ku padyshim, Justiniani ishte gurë themeltar i kësaj që po krijohej. Koha e Justinianit njihet me të drejtë për vepra të tilla si: Kishën e Shën Sofisë (ose Urtësisë së Shenjtë), mozaikun e Ravenës, për kodifikimin dhe renovimin e së drejtës romake, etj. Mbretërimi i Justinianit, nga viti 527 deri 565, përfaqëson kulminacionin e “shekullit të gjatë të gjashtë” të antikitetit të vonë romak (ose të hershëm bizantin) të Perandorisë

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Peter N. Bell, Social Conflict in the Age of Justinian: Its Nature, Management, and Mediation, Oxford 2013, 4.

  2. Qyteti antik i Ulpianës pas tërmetit të vitit 518 rindërtohet dhe emërohet për nder të emrit të tij, Justiniana Secunda. Pra, Justiniani përveç Justiniana Primes e rindërtoi edhe Justiniana Secunden si dhe një qytet të tretë Justinopolin.

  3. G. Ostrogorski, Historia e Perandorisë Bizantine, Tiranë 1997, 44.

  4. Ibid., 44.

  5. Procopius, De Aedificiis, IV, 4.

  6. Glanville Downey, “Justinian as a Builder”, The Art Bulletin, Vol. 32, No. 4 (Dec.,1950), 262-266. Për më shumë për veprën De aedificiis, dhe datat kur Prokopi ishte duke punuar në këtë trakt shih: G. Downey, The Composition of Procopius, “De aedificiis”, Transactions of the American Philological Association, LXXVIII, Philadelphia, 1947, 171-183.

  7. Nga hulumtimet që ka kryer autori i këtij studimi gjatë punimit të temës së masterit si dhe gjatë përgatitjes së studimeve të doktoraturës, ka hasur në një numër të madh të fortifikatave vetëm në territorin e Kosovë, pa llogaritur ato jashtë territorit të saj të cilat e kalojnë shifrën e Prokopit.

  8. Gilbert Dagron, “Les Villes dans L’Illyricum Protobyzantin”, Actes du colloque organisé par l'École française de Rome (Rome, 12-14 mai 1982), 1984, 6.

  9. Zef Mirdita, Studime Dardane, Prishtinë, 1979, 133; Agathia, His. V, 21, Ilirët dhe Iliria tek autorët antikë, Tiranë 2002, 458.

  10. Mirdita, Studime Dardane, 133.

  11. D. Farlati, Illyricum Sacrum , vol. VIII, Venetis 1819; Jacques-Paul Migne, Patrologiae cursus completus: sive biblioteca universalis,integra uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque eccelesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocentii III tempora floruerunt ... [Series Latina, in qua prodeunt Patres, doctores scriptoresque Ecclesiae Latinae, a Tertulliano ad Innocentium III], Volume 51, 1986, 925.

  12. Me krijimin e dy qendrave të Perandorisë: Romës dhe Kostandinopojës filloi edhe rivaliteti në mes tyre, kështu të dyja qendrat synonin që ta fusnin nën ndikimin e vetë sidomos provincën e Ilirikut.

  13. R. Janin, “Constantinople, Anexion d`Illyricum”, Dictionnaire d'histoire et de géographie ecclésiastiques vol.13, Paris 1956, 648-650.

  14. G. Gjini, Ipeshvia Shkup - Prizren nëpër shekuj, Drita Ferizaj 1992, 44.

  15. “De privilegiis Archiepiscopi Primae Iustinianae”, Corpus Iuris Civilis: Novellae, ed. and trans. R. Schoell and G. Kroll, Berlin, 1954, 94.

  16. Janin, “Constantinople, Anexion d`Illyricum”, 648-650; Gjini, Ipeshkvia, 44-45.

  17. Gjini, Ipeshkvia, 44.

  18. Lj., Maksimovic, “L’Illyricum Septentrional au VI siècle”, Zbornik Radova Vizantoloskog Instituta, XIX, Beograd 1980, 56

  19. Gjini, Ipeshkvia, 45.

  20. Anekdota ou Histoire Secrète de Justinien, M. Isambert, Paris 1856, 618.

  21. Codex Justinianus, éd. P.Krueger, Corpus Iuris Civilis, Novelae XI, t.II, Berlin 1914, CXXXI, c.3.

  22. L. Perzhita, G. Hoxha, Fortifikime të shekujve IV-VI ne Dardaninë Perëndimorë, Tiranë 2003, 121.

  23. Ibid., 121.

  24. “Ville et peuplement dans l’Illyricum protobyzantin”, Gilbert Dagron, Les Villes dans L’Illyricum Protobyzantin (Pannonie, Mésie I, Dacie et Dardanie), Actes du Colloque organisé par l’Ecole Française de Rome, 12 – 14 mai 1982), 286.

  25. L. Perzhita, G. Hoxha, Fortifikime, 121

  26. Për herë të parë kemi rastin e Tauresiumit me fortikatë me 4 kulla tetrapyrgia e më pas ato i vërejmë edhe në vende tjera, si në Kalanë e Radacit në Pejë etj.

  27. “Ville et peuplement dans l’Illyricum protobyzantin”, 8.

  28. Michael R. Werner, “The imperial style in late roman architecture in the Balkans” (The Eighty-Fourth General Meeting of the Archaelogical Institute of America), American Journal of Archaeology, Vol. 87, No. 2 (New York 1983), 268.

  29. Harta Arkeologjike e Kosoves II, Prishtine: Instituti Arkeologjik i Kosovës 2012,

  30. V. Besevliev, Zur Bedeutung der Kastellnamen in Prokops Werk De Aedificies, Amsterdam 1970, 63-69.

  31. “Ville et peuplement dans l’Illyricum protobyzantin”, 9.

  32. Qazim Lleshi, Perandorët dhe Dinjitarët Ilirë II (518-578), Tiranë 1999, 85.

  33. Ostrogorski, Historia e Perandorisë Bizantine, 44.

  34. Ibid., 48.

Downloads

Published

2024-03-09

How to Cite

Arifi, Arben. 2024. “Ndërmarrjet E mëdha Të Justinianit Në Dardani Dhe Sistemi Fortifikues”. Kosova, no. 40 (March). Prishtinë, Kosovë:24-35. https://doi.org/10.62609/ks.vi40.4096.

Numër

No. 40 (2015): Kosova

Section

Artikuj