Lëvizja ilegale kombëtare Shqiptare në Kosovë (1945-1999)
DOI:
https://doi.org/10.62609/ks.vi40.4113Abstract
Në Jugosllavinë e pasluftës u deklaruan se kriteri kombëtar do të vihej në themel të ndarjes territoriale dhe administrative të vendit. Në mbledhjen e dytë të KAÇKJ-së u deklarua kategorikisht se pakicat kombëtare do t’i kenë të gjitha të drejtat në Jugosllavinë e re dhe trumbetohej se këto do të jenë parimet themelore të shtetit socialist. Me vendimet e KAÇKAJ-së, e më vonë me Kushtetutën e vitit 1946 u “garantohej” liria kombëtare dhe barazia e plotë e kombësive në pikëpamje politike, ekonomike, kulturore dhe në çdo pikëpamje tjetër.Downloads
References
-
Arhiv Centralnog Komiteta KPJ, F. CK.KPJ. 1948, IV Oblasna Konferencija KPS za Kosovu i Metohiju 1948, Raporti politik i Gjoka Pajkoviqit.
-
Arkivi i Komitetit Krahinor të LKK, Fondi I LKK, dok. 711.
-
Lefter Nasi, E vërteta mbi Kosovën dhe shqiptarët në Jugosllavi, Tiranë 1990, f. 409.
-
Beqir Meta, Nacionalizmi shqiptar gjatë Luftës së Dytë Botërore, “E djathta shqiptare në mbrojtje të Shqipërisë etnike”- 2, Prizren, 2005. f. 10
-
Shaban Braha, Gjenocidi serbomadh dhe qëndresa shqiptare ( 1844-1990), Gjakovë, 1991, f. 472.
-
Hakif Bajrami, Kosova prej Bujanit në Kaçanik, Prishtinë 1997, f. 269.
-
Branko Horvat, Kosovsko pitanje, Zagreb 1988, f. 62.
-
Rezoluta e Kuvendit Antifashist të Çlirimit Kombëtar të Serbisë lidhur me vendimin e KAÇK të Sanxhakut dhe deklaratat e delegatëve të KKNÇ të Vojvodinës dhe të Kosovës e të Rrafshit të Dukagjinit, Gazeta “Borba”, 9 prill 1945.
-
Diskutimi i Dushan Mugoshës në seancën e Kuvendit Antifashist të Çlirimit Kombëtar të Serbisë më 7-9 prill 1945.
-
Diskutimi i Mehmet Hoxhës, në seancën e Kuvendit Antifashist të Çlirimit Kombëtar të Serbisë më 7-9 prill 1945, Hakif Bajrami, Kosova prej Bujanit në Kaçanik, f. 270.
-
Afërdita Halimi-Cërrnica, Raif Halim Cërrnica (veteran i luftës dhe i demokracisë në Kosovë), Tiranë, 2000, f. 21.
-
Daut Bislimi, Formacionet politiko-ushtarake në Kosovë 1941-1945, Prishtinë 1997. f. 228.
-
Organizatën nr. 2, e formoi Ajet Gërguri në prill të vitit 1945. Prej janarit të vitit 1946, quhet edhe me një emër të ri “Shtabi i Zonës II-të LPLTSH. Gjatë tërë veprimtarisë së saj ishte e lidhur ngushtë me organizatën patriotike “Besa kombëtare”. Anëtarët e kësaj organizate ishin njerëz të shquar të lëvizjes shqiptare si në fushën politike, ashtu edhe në atë luftarake. Për këtë arsye , kjo organizatë mori për detyrë
-
përgatitjen e Kongresit të Lipovicës të LNDSH, të mbajtur më 25 korrik 1946 në malet e Lipovicës.
-
Në Kuvendin e Dobërdolit, u zgjodhën udhëheqësit e sektorëve sipas parimit territorial. Duke mos lënë anash as udhëheqjen ushtarake e politike të sektorëve. Pasi se Kosova në këtë Kuvend u nda në 12 sektorë, andaj ishte krejt e natyrshme të caktohen komandantë dhe po aq komisarë politikë. Ky grup i përbërë prej 12 komandantëve e komisarëve politikë u quajt “Dymbëdhjetë Këshilltarët” apo “Këshilli i të Dymbëdhjetëve “.
-
Mbledhja e IV e KQ të LKJ të Jugosllavisë, 1966.
-
Nga dosja e Hamdi Berishës, Gjykata e Qarkut, Gjilan, 1947.
-
Marrë nga Programi Politik i LNDSH, 1945.
-
Kadrush Sylejmani, Metush Krasniqi, simbol i qëndresës shqiptare, Prishtinë, 1999, 84.
-
Hetem Çeku, Mendimi politik i Lëvizjes Ilegale në Kosovë 1945-1981, Prishtinë, 2003, 143.
-
Aktgjykimi, K. nr. 271/64.
-
Statuti i Organizatës “Lëvizja Revolucionare për Bashkimin e Shqiptarëve”, Arkivi i Kosovës, Fondi: Gjyqi i Qarkut , Prishtinë P. Nr. 14/59; Hakif Bajrami, Dosja Demaqi 1958-19.
-
Sabile Keçmezi-Basha, Organizatat dhe grupet Ilegale në Kosovë 1981-1989, Prishtinë 2005, 297.
-
Sheradin Berisha, Veprimtaria politike e organizatave Ilegale në Kosovë , 1945- 1999, 20.
-
Mehmet Hajrizi, punim në dorëshkrim, nëntor 2007.
-
Ethem Çeku, Kosova, në sfondin e diplomacisë jugosllave dhe të Shqipërisë 1945- 1981, Prishtinë, 2009, 303.
-
Procesi gjyqësor i Prizrenit, dos. Gj.nr. 17/45; Sabile Keçmezi-Basha, Të burgosurit politikë shqiptarë në Kosovë 1945-1990, Shkup, Prishtinë, Tiranë, 2009.
-
Po aty, f. 139.
-
Selatin Novosella, Kosova ‘ 68, Prishtinë 1993. 26-31.
-
Po aty, 317.
-
Ethem Çeku, Mendimi politik i Lëvizjes Ilegale në Kosovë 1945-1981, Prishtinë,
-
, 262.
-
Po aty, 13.
-
Sheradin Berisha, Lëvizja Kombëtare Shqiptare në Kosovë, 27. 04. 2008. URL: http://pashtriku.beepworld.de/files/Histori/shpalime/levizjaksh_kosove_1945_1999_2 7.4.08.htm
-
Metush Zenuni, Lëvizja Popullore e Kosovës, Temë e masterit, Universiteti i Prishtinës, 2008. URL: http://www.pashtriku.org/ngarkimet/dokumentet/Avdi-gjatalevizja-kombetare-llap.pdf
References
Arhiv Centralnog Komiteta KPJ, F. CK.KPJ. 1948, IV Oblasna Konferencija KPS za Kosovu i Metohiju 1948, Raporti politik i Gjoka Pajkoviqit.
Arkivi i Komitetit Krahinor të LKK, Fondi I LKK, dok. 711.
Lefter Nasi, E vërteta mbi Kosovën dhe shqiptarët në Jugosllavi, Tiranë 1990, f. 409.
Beqir Meta, Nacionalizmi shqiptar gjatë Luftës së Dytë Botërore, “E djathta shqiptare në mbrojtje të Shqipërisë etnike”- 2, Prizren, 2005. f. 10
Shaban Braha, Gjenocidi serbomadh dhe qëndresa shqiptare ( 1844-1990), Gjakovë, 1991, f. 472.
Hakif Bajrami, Kosova prej Bujanit në Kaçanik, Prishtinë 1997, f. 269.
Branko Horvat, Kosovsko pitanje, Zagreb 1988, f. 62.
Rezoluta e Kuvendit Antifashist të Çlirimit Kombëtar të Serbisë lidhur me vendimin e KAÇK të Sanxhakut dhe deklaratat e delegatëve të KKNÇ të Vojvodinës dhe të Kosovës e të Rrafshit të Dukagjinit, Gazeta “Borba”, 9 prill 1945.
Diskutimi i Dushan Mugoshës në seancën e Kuvendit Antifashist të Çlirimit Kombëtar të Serbisë më 7-9 prill 1945.
Diskutimi i Mehmet Hoxhës, në seancën e Kuvendit Antifashist të Çlirimit Kombëtar të Serbisë më 7-9 prill 1945, Hakif Bajrami, Kosova prej Bujanit në Kaçanik, f. 270.
Afërdita Halimi-Cërrnica, Raif Halim Cërrnica (veteran i luftës dhe i demokracisë në Kosovë), Tiranë, 2000, f. 21.
Daut Bislimi, Formacionet politiko-ushtarake në Kosovë 1941-1945, Prishtinë 1997. f. 228.
Organizatën nr. 2, e formoi Ajet Gërguri në prill të vitit 1945. Prej janarit të vitit 1946, quhet edhe me një emër të ri “Shtabi i Zonës II-të LPLTSH. Gjatë tërë veprimtarisë së saj ishte e lidhur ngushtë me organizatën patriotike “Besa kombëtare”. Anëtarët e kësaj organizate ishin njerëz të shquar të lëvizjes shqiptare si në fushën politike, ashtu edhe në atë luftarake. Për këtë arsye , kjo organizatë mori për detyrë
përgatitjen e Kongresit të Lipovicës të LNDSH, të mbajtur më 25 korrik 1946 në malet e Lipovicës.
Në Kuvendin e Dobërdolit, u zgjodhën udhëheqësit e sektorëve sipas parimit territorial. Duke mos lënë anash as udhëheqjen ushtarake e politike të sektorëve. Pasi se Kosova në këtë Kuvend u nda në 12 sektorë, andaj ishte krejt e natyrshme të caktohen komandantë dhe po aq komisarë politikë. Ky grup i përbërë prej 12 komandantëve e komisarëve politikë u quajt “Dymbëdhjetë Këshilltarët” apo “Këshilli i të Dymbëdhjetëve “.
Mbledhja e IV e KQ të LKJ të Jugosllavisë, 1966.
Nga dosja e Hamdi Berishës, Gjykata e Qarkut, Gjilan, 1947.
Marrë nga Programi Politik i LNDSH, 1945.
Kadrush Sylejmani, Metush Krasniqi, simbol i qëndresës shqiptare, Prishtinë, 1999, 84.
Hetem Çeku, Mendimi politik i Lëvizjes Ilegale në Kosovë 1945-1981, Prishtinë, 2003, 143.
Aktgjykimi, K. nr. 271/64.
Statuti i Organizatës “Lëvizja Revolucionare për Bashkimin e Shqiptarëve”, Arkivi i Kosovës, Fondi: Gjyqi i Qarkut , Prishtinë P. Nr. 14/59; Hakif Bajrami, Dosja Demaqi 1958-19.
Sabile Keçmezi-Basha, Organizatat dhe grupet Ilegale në Kosovë 1981-1989, Prishtinë 2005, 297.
Sheradin Berisha, Veprimtaria politike e organizatave Ilegale në Kosovë , 1945- 1999, 20.
Mehmet Hajrizi, punim në dorëshkrim, nëntor 2007.
Ethem Çeku, Kosova, në sfondin e diplomacisë jugosllave dhe të Shqipërisë 1945- 1981, Prishtinë, 2009, 303.
Procesi gjyqësor i Prizrenit, dos. Gj.nr. 17/45; Sabile Keçmezi-Basha, Të burgosurit politikë shqiptarë në Kosovë 1945-1990, Shkup, Prishtinë, Tiranë, 2009.
Po aty, f. 139.
Selatin Novosella, Kosova ‘ 68, Prishtinë 1993. 26-31.
Po aty, 317.
Ethem Çeku, Mendimi politik i Lëvizjes Ilegale në Kosovë 1945-1981, Prishtinë,
, 262.
Po aty, 13.
Sheradin Berisha, Lëvizja Kombëtare Shqiptare në Kosovë, 27. 04. 2008. URL: http://pashtriku.beepworld.de/files/Histori/shpalime/levizjaksh_kosove_1945_1999_2 7.4.08.htm
Metush Zenuni, Lëvizja Popullore e Kosovës, Temë e masterit, Universiteti i Prishtinës, 2008. URL: http://www.pashtriku.org/ngarkimet/dokumentet/Avdi-gjatalevizja-kombetare-llap.pdf
Shqip
Srpski
English
Français (France)
Deutsch
Türkçe
