Kosova ndërmjet fuqive të boshtit dhe aleatëve të mëdhenj perëndimorë

Autorët

  • Sabit Syla

DOI:

https://doi.org/10.62609/ks.vi45.4170

Abstract

Lufta e Dytë Botërore prishi ekuilibrat gjeopolitikë dhe kufijtë e shumë shteteve, realitet me të cilin nuk u pajtuan shtetet e koalicionit antifashist. Gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore përfaqësuesit e Aleatëve të Mëdhenj dhe të kombeve të tjera antifashiste, hartuan plane dhe ndërmorën iniciativa për të arritur fitoren mbi Fuqitë e Boshtit dhe për të rindërtuar të ardhmen e tyre pas mbarimit të Luftës. Periudha e viteve 1944-1945, kur Aleatët kishin vendosur mbizotërimin në terren dhe kur fitorja e tyre ishte në horizont, ka qenë koha më intensive, gjatë së cilës u mbajtën takime të shumta midis tyre.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Sabit Syla, Shteti shqiptar dhe çështja e Kosovës 1939-1981, Prishtinë: “Instituti i Historisë”, 2012, f. 27.

  2. The Ciano Diaries 1939-1943, edited by Hugh Gibson, Simon Publications, 2001, f. 93-112.

  3. L. S. Stavrianos, The Balkans since 1453, with a new introduction by Traian Stoianovich, Hurst&Company, London, 2000, f. 757.

  4. Documents on the German Foreign Policy 1918-1945 (më tej: DGFP), Series D (1937- 1945), Volume XII, The WarYears, Febr. 1-June 22 1941, United States Government Printing Office, Washington, 1962. Dok. 378, f. 595.

  5. DGFP, Series D (1937-1945), Volume XII...., Dok. 291, f. 487.

  6. Zbornik Dokumenata i Podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije (më tej: ZDPN). Tom XIII, Knjiga 1, Dokumenti Kraljevine Italije 1941, Vojno istorijski Institut, Beograd, 1969, Dok. 2, f. 13.

  7. Fletorja zyrtare 19 qershor 1943-XXI, Nr. 70, f. 4. Dekret Mëkambësuer Nr. 189, Krijim i Këshillave Administrative në Viset e Lirueme, Tiranë, 28 maj 1943. AlbertoPariani, Ekrem Libohova &Kolë Bib Mirakaj.

  8. TNA, WO 204/9558, HS-AFHQ144/5, Viti 1944, Memorandum: Politika gjermane në Shqipëri, viti 1944.

  9. Fatmira Rama, Dukuri arsimore gjatë Luftës së Dytë Botërore në Shqipëri, Argeta- LMG, Tiranë, 2005, f. 49-50.

  10. ZDPN, Tom XIII, Knjiga I, Dokumenti Kraljevine Italije 1941, Dok. 14, f. 43.

  11. TNA, WO 204/9558, HS-AFHQ144/5, Viti 1944, Memorandum: Politika gjermane në Shqipëri, Viti 1944.

  12. Noel Malcolm, Kosova - Një histori e shkurtër, Koha, Prishtinë, 2011, f. 372.

  13. DGFP, Series D (1937-1945), Volume XII...., Dok. 385, f. 607.

  14. ZDPN, Tom XII, Knjiga I, Dokumenti Nemačkoga Rajha 1941, Vojnoistorijski Institut, Beograd, 1973, dok. 224, f. 586.

  15. Ţivko Avramovski, Britanci o Kraljevini Jugoslaviji, Knjiga Druga (1921-1930), Arhiv Jugoslavije, Globus, Zagreb, f. 58-124.

  16. N. Malcolm, Kosova - një histori e shkurtër..., f. 383.

  17. ZDPN, Tom XII, Knjiga I, Dokumenti Nemačkoga Rajha 1941, Dok. 216, f. 553.

  18. ZDPN, Tom XII, Knjiga II, Dokumenti Nemačkoga Rajha 1942, Vojnoistorijski Institut, Beograd, 1976, Dok. 81, f. 442-443.

  19. TNA, WO 2049558, HS-AFHQ144/5, Memorandum për rëndësinë ekonomike të Kosovës, 18 korrik 1944.

  20. N. Malcolm, Kosova - Një histori e shkurtër..., f. 373.

  21. Hysni Myzyri, Historia e Shqipërisë dhe e shqiptarëve, Prizren, 2001, f. 293-294.

  22. ZDPN, Tom XII, Knjiga I, Dokumenti Nemačkoga Rajha 1941, Dok. 18, f. 53-55.

  23. Hakif Bajrami, Dokumente të institucioneve gjermane për historinë shqiptare 1941-1944, Vatra, Prishtinë, 1998, f. 290-294.

  24. ZDPN, TomXII, Knjiga IV, Dokumenti Nemačkoga Rajha 1944-45, Vojnoistorijski Institut, Beograd, 1979, Dok. 49, f. 218-219.

  25. Po aty, Dok. 49, f. 221.

  26. Po aty, Dok. 50, f. 223.

  27. USA, Raport i Inteligjencës amerikane, 4 mars 1944, Ref. 65812-65815.

  28. N. Malcolm, Kosova - Një histori e shkurtër..., f. 389.

  29. USA, Raport i Office forStrategicServices, Ref. 65840, 3 prill 1944, f. 4.

  30. Robert Elsie, HermannNeubacher - A Nazi Diplomat onMission in Albania, http://www.albanianhistory.net/1956_Neubacher/index.html qasja 10 shkurt 2020.

  31. William BlandandIan Price, A Tangled Web, A Historyof Anglo-American Relations with Albania (1812-1955), London, 1986, f. 43-48.

  32. Po aty, f. 54.

  33. ZDPN, Tom XII, Knjiga III, Dokumenti Nemačkoga Rajha 1943, Vojnoistorijski Institut, Beograd, 1978, Dok. 134, f. 540-543.

  34. Fitzroy Maclean, The Heretic Tito - The life and time of Josip Broz Tito, New York, 1957, f. 192-193.

  35. W. Blandand I. Price, A Tangled Web..., f. 57-58.

  36. F. Maclean, The Heretic Tito..., f. 201.

  37. Henry Kissinger, Diplomacia, Tiranë, 1999, f. 390-391.

  38. Xhelal Gjeçovi, Shteti shqiptar dhe çështja e Kosovës, Botimpex, Tiranë, 1998, f. 31.

  39. Arkivi Qendror i Shtetit, Fondi: 14, viti 1942, dos. 15, f. 1. Përgjigje e M. Popoviqit për letrën e Koço Tashkos, tetor 1942.

  40. Declaration by the United Nations, January 1, 1942,https://avalon.law.yale.edu/20th_century/decade03.asp, qasja11 qershor 2019.

  41. Foreign Relations of the United States Diplomatic Papers (më tej: FRUS), Europe, Volume II, Washington, D.C.: U.S Government Printing Office, 1943, f. 1.

  42. Elisabeth Barker, British Policy in South-East Europe in Second World War, London: Macmillan Press LTD, 1976.

  43. ZDPN, Tom XII, Knjiga IV, Dokumenti Nemačkoga Rajha 1944-45, Dok. 19, f. 112- 113.

  44. N. Malcolm, Kosova - Një histori e shkurtër..., f. 390.

  45. The Tehran Conference, Declarationof the Three Powers, December 1, 1943, https://avalon.law.yale.edu/wwii/tehran.asp, qasja 3 nëntor 2019.

  46. FRUS, The British Commonwealth and Europe, Volume III, 1944, f. 292.

  47. Arkivi i Institutit të Historisë-Tiranë, (më tej: AIH), Fondi: FO, viti 1944, dos. A. V. 158, Telegram i ministrit të Jashtëm, që i referohej Athinës për në Bari, f. 29.

  48. Po aty,f. 30.

  49. Uran Butka, Gjeniu i Kombit, vëll. II, Drier, Tiranë, 2006, f. 407.

  50. AIH, Fondi: FO, viti 1944, dos. A. V. 159, f. 2. Mbi çështjet e kufijve shqiptarojugosllavë dhe shqiptaro-grekë.

  51. Po aty,f. 3.

  52. Hamit Kaba&Sabit Syla, Shqiptarët gjatë Luftës së Dytë Botërore, Arkivat Kombëtare britanike, Prishtinë: “Instituti i Historisë”, 2018,f. 6.

  53. FRUS, Europe, Volume III, 1945, f. 46-51.

  54. Po aty, f. 46.

  55. S. Syla, Shteti shqiptar dhe çështja e Kosovës..., f. 27.

  56. FRUS, Europe, Volume III, 1945, f. 4

  57. ZDPN, Tom IX, Knjiga VII, Partijsko-Politička Dokumenta 1944, Vojnoistorijski Institut, Beograd, 1970, f. 339.

  58. B. Petranović, M. Zečević, Jugoslovenski Federalizam, Ideje i Stvarnosti...,Tematska Zbirka Dokumenata, f. 809.

  59. N. Malcolm, Kosova - Një histori e shkurtër..., f. 390.

  60. FRUS, The British Commonwealth and Europe, Volume III, 1944, f. 282.

  61. Branko Horvat, Kosovsko Pitanje, Globus, Zagreb, 1989, f. 225.

  62. ZDPN, Tom II, Knjiga XV, Dokumenata Centralnog Komiteta KP Jugoslavije i Vrhovnog Štaba NOV i PO Jugoslavije i Generalštaba JA, 1 janar - 15 maj 1945, Vojnoistorijski Institut, Beograd, 1982, Dok. 96, f. 169

  63. Artur Conte, Jalta dhe ndarja e botës, Albinforum, Tiranë, 1994, f. 123.

  64. Po aty, f. 197.

  65. The National Archives,Cabinet Papers, No. 66/67, 1945, f. 54-56.

Downloads

Published

2024-03-15

How to Cite

Syla, Sabit. 2024. “Kosova ndërmjet Fuqive Të Boshtit Dhe aleatëve Të mëdhenj perëndimorë”. Kosova, no. 45 (March). Prishtinë, Kosovë:111-32. https://doi.org/10.62609/ks.vi45.4170.

Numër

No. 45 (2020): Kosova

Section

Artikuj