Çësiitje të normës morfologjike në letërsinë artistike pas çlirimit
DOI:
https://doi.org/10.62006/sf.vi3.2899Abstract
Struktura gramatikore e shqipes është përshkruar kryesisht në gramatikat shkollore e joshkollore. Në këto gramatika është dhënë gjërësisht edhe struktura morfologjike e shqipes. Një punë e madhe është bërë sidomos në gramatikat e botuara pas çlirimit të vendit. Karakteristikë e përgjithshme e këtyre gramatikave është se ato nuk e kanë karakterin normativ të nevojshëm, ato në disa raste nuk dallojnëformat morfologjike normë, nga ato që janë dialektore e të vjetëruara dhe që në gjendjen e tanishme të gjuhës shqipe nuk përbëjnë normë. Kjo ka ndodhur, ndër të tjera, për arësye se vetë faktet gjuhësore e gjendja e zhvillimit të gjuhës shqipe, që pasqyronin gramatikat, sidomos ato të botuara para çlirimit, kanë qenë të tilla. Këtu do përmendur edhe faktori subjektiv: autorë t e gramatikave janë nisur nga koncepte të ndryshme e të caktuara për gjuhën letrare, për bazën dialektore të saj. Pra faktet janë kodifikuar ashtu siç kanë qenë dhe në raste të tjera sipas traditës e sipas vlerësimit objektiv të tyre.Downloads
References
-
Po përmendim vetëm K. Cipo, Gramatika shqipe, Tiranë, 1949; Sh. Demiraj, Morfologia e gjuhës së sotme shqipe, Botimi I, Tiran ë , 1965.
-
I pari gjuhëtar që pranon se «ekziston në thelb një gjuhë e vetme letrare shqipe»· është A. Kostallari, Mbi tiparet kryesore të shqipes së sotme letrare, në «Shkenca t shoqërore n ë shkollë»·, 2, Tiranë , 1967, f. 71.
-
Kumtesa që po botojmë në këtë numër të «Studimeve filologjike»· është pregatitur për sesionin shkencor që do të mbahet në dhjetor 1969 me rastin e 25-vjetorit të çlirimit të Atdheut. Kjo kumtesë është një variant i shkurtër i artikullit më të gjërë : Mbi qëndrueshmërinë e normave morfologjike në letërsinë artistike pas çlirimit, e hartuar më 1968, 40 faqe. Çështje te prekura në kumtesë kanë një karakter të përgjithshëm dhe do të shtrohen në formé konkluzionesh pa u ilustruar në mënyrë të kënaqshme, megjithese kanë dalë nga analiza e një materiali të gjërë faktik që gjen pasqvrim në variantin e gjërë.
-
A. Kostallari, Parimet themelore për hartimin e «Fjalorit të gjuhës së sotme sltqipe», në «Stridirne filologjike», 2, 1968, f. 54.
-
Shiko listën e veprave të vjela që pason kumtesën.
-
O.S. Ahmanova, Sllovar’ lingvistiçeskih terminov, Moskva, 1966. f. 271.
-
V.A. Ickoviç, Jazykovaja norma, 1968, faqe 4.
-
V.G. Kostomarov, Kultura jazyka i rjeçi v svjete jazykovoj politikje, në «Jazyk i Stil», izdatjelstvo «Mysl», Moskva, 1965, f. 47.
-
M. Çeliku. 1) Vëzhgime mbi të folmeti e Kërrabës I. «Studime Filologjike» 3, 1966, f 137; 2) Vëzhgime mbi të f olmeti e krahinës së Peqinit, «Studime filologjike», 4, 1965, f. 104; 3) Mbi grupimin e të folmeve të gegërishtes jugore, «Studime filolo- gjiiket», 3, 1968, f. 128. B. Beci, Hulumtime gjuhësore në Mat, «Bulet. i Univ. Sht. të Tiranës», 2,1963, f. 212.
-
E. Çabej, Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe, «Buletin i USHT, Seria shkencat shoqërore», 3, 1963, f. 75.
-
Rregullat e drejtshkrimit të shqipes (Projekt), Tiranë, 1967, f. 21, 42.
-
P.sh. J. Xoxa përdor mjaft dendur asnjanësin ujët.
-
V.P. Suhotin, Sintaksiçeskaja sinonimika v sovremjonnom jazykje, Mos- kva, I960.
-
G. Weigand, Albanische Grammatik, f. 85; K. Cipo, Gramatika shqipe, Tira- snë. 1949, f. 182: A. Xhuvani. Farafjalët, «-Studime filologi ike», 1, 1964, f. 35.
-
Në qoftë se disa vite përpara çlirimit ose në präg të çlirimit këto janë forma paralele, në një kohë më të largët, p.sh. gjatë periudhës së Rilindjes disa nga format e mësipërme kanë qenë format e vetme, që përbënin normë në kuadrin e variantit letrar jugor.
-
A. Kostallari, Mbi tiparet kryesore të shqipes së sotme letrare, në «Shkencat shoqërore në shkollë», 2, 1967.
-
V.A. Iekoviç, «Jazykovaja norma«, 1968, f. 28,39.
References
Po përmendim vetëm K. Cipo, Gramatika shqipe, Tiranë, 1949; Sh. Demiraj, Morfologia e gjuhës së sotme shqipe, Botimi I, Tiran ë , 1965.
I pari gjuhëtar që pranon se «ekziston në thelb një gjuhë e vetme letrare shqipe»· është A. Kostallari, Mbi tiparet kryesore të shqipes së sotme letrare, në «Shkenca t shoqërore n ë shkollë»·, 2, Tiranë , 1967, f. 71.
Kumtesa që po botojmë në këtë numër të «Studimeve filologjike»· është pregatitur për sesionin shkencor që do të mbahet në dhjetor 1969 me rastin e 25-vjetorit të çlirimit të Atdheut. Kjo kumtesë është një variant i shkurtër i artikullit më të gjërë : Mbi qëndrueshmërinë e normave morfologjike në letërsinë artistike pas çlirimit, e hartuar më 1968, 40 faqe. Çështje te prekura në kumtesë kanë një karakter të përgjithshëm dhe do të shtrohen në formé konkluzionesh pa u ilustruar në mënyrë të kënaqshme, megjithese kanë dalë nga analiza e një materiali të gjërë faktik që gjen pasqvrim në variantin e gjërë.
A. Kostallari, Parimet themelore për hartimin e «Fjalorit të gjuhës së sotme sltqipe», në «Stridirne filologjike», 2, 1968, f. 54.
Shiko listën e veprave të vjela që pason kumtesën.
O.S. Ahmanova, Sllovar’ lingvistiçeskih terminov, Moskva, 1966. f. 271.
V.A. Ickoviç, Jazykovaja norma, 1968, faqe 4.
V.G. Kostomarov, Kultura jazyka i rjeçi v svjete jazykovoj politikje, në «Jazyk i Stil», izdatjelstvo «Mysl», Moskva, 1965, f. 47.
M. Çeliku. 1) Vëzhgime mbi të folmeti e Kërrabës I. «Studime Filologjike» 3, 1966, f 137; 2) Vëzhgime mbi të f olmeti e krahinës së Peqinit, «Studime filologjike», 4, 1965, f. 104; 3) Mbi grupimin e të folmeve të gegërishtes jugore, «Studime filolo- gjiiket», 3, 1968, f. 128. B. Beci, Hulumtime gjuhësore në Mat, «Bulet. i Univ. Sht. të Tiranës», 2,1963, f. 212.
E. Çabej, Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe, «Buletin i USHT, Seria shkencat shoqërore», 3, 1963, f. 75.
Rregullat e drejtshkrimit të shqipes (Projekt), Tiranë, 1967, f. 21, 42.
P.sh. J. Xoxa përdor mjaft dendur asnjanësin ujët.
V.P. Suhotin, Sintaksiçeskaja sinonimika v sovremjonnom jazykje, Mos- kva, I960.
G. Weigand, Albanische Grammatik, f. 85; K. Cipo, Gramatika shqipe, Tira- snë. 1949, f. 182: A. Xhuvani. Farafjalët, «-Studime filologi ike», 1, 1964, f. 35.
Në qoftë se disa vite përpara çlirimit ose në präg të çlirimit këto janë forma paralele, në një kohë më të largët, p.sh. gjatë periudhës së Rilindjes disa nga format e mësipërme kanë qenë format e vetme, që përbënin normë në kuadrin e variantit letrar jugor.
A. Kostallari, Mbi tiparet kryesore të shqipes së sotme letrare, në «Shkencat shoqërore në shkollë», 2, 1967.
V.A. Iekoviç, «Jazykovaja norma«, 1968, f. 28,39.
Downloads
Published
How to Cite
Numër
Section
License
Copyright (c) 2023 Akademia e Studimeve Albanologjike
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Shqip
English
Français (France)
Italiano
