Gjurmimi i te folmeve qendrore të dialektit të Veriut

(Rezultate dhe problème)

Autorët

  • Bahri Beci

DOI:

https://doi.org/10.62006/sf.v1i2.2939

Abstract

Gjuhësia shqiptare e pasçlirimit, në kuadrin e përgjithshëm të stu- dimit të dialekteve të shqipes, ka arritur rezultate të rëndësishme edhe në gjurmimin e të folmeve qendrore të dialektit të veriut. Të folmet qendrore të dialektit të veriut shtrihen nga Orini e Malet e Sharrit në veri, deri në Malësinë e Tiranës, Martanesh e Çermenikë në jug. Këtu bëjnë pjesë të folmet e Fushë Krujës, Mirditës, Matit, Lumës, Dibrës dhe të folmet e krahinave veriperëndimore të Maqedonisë së sotme (të Tetovës, të Gostivarit, të Rekës dhe të rretheve të Shkupit). Në këtë artikull, në mënyrë të përmbledhur, do të parashtrojmë gje- ndjen e gjurmimeve dhe të studimeve për këto të folme, disa nga rezulta- tet e arritura si dhe detyrat që dalin për të ardhmen.

Downloads

Download data is not yet available.

References

  1. Duhet shënuar se për ndonjë tipar karakteristik të të folmeve të Matit e të Pibrës është bërë fjalë që më 1867 nga J. G. Hahn, (shih J. G. Hahn, Reise durch die Gebiete des Drin und Wardar, Denkschriften d. Akad. d. Wiss. in Wien, Phil — hist Kl., Bd. 15, Wien, 1867, f. 82).

  2. N. Jokl, Vorläufiger Bericht über die im Auftrag der Balkan-Komission derK a i s . A k a d . d e r W i s s . i n W i e n d u r c h g e f ü h r t e n n o r d os t g e g i s c h e n D i a l e k t s t u d i e n ,Anzeiger, d. k. Ak. d. Wiss. Wien, Phil. — hist. K l; 52 (1915): M. Lambertz, B e r i c h t ü b e r m e i n e l i n g u i s t i s c h e n S t u d i e n i n A l b a n i e n v o n M i t t e M a i b i s E n d e A u g u s t 1916. A n z e i g e r d.k.Ak. d. Wiss. Wien, Phil. — h ist. Kl. 1916, XX. S. Mladenov, B e m e r k u n g e n ü b e r d i e A l b a n e r u n d d a s A l b a n i s c h e i n N o r d m a k e d o n i e n u n d A l t s e r b i e n , Balkan-Archiv, I, 1925, f. 43-70. A. Imami, Disa trajta dialektore të krahinës së Dibrës , në «Edukata e Re», 1930, 3, 1 106-107, 1930, 12, f. 468-469.

  3. Shteku (nga Luma), Vrejtje dialektesh , në «Edukata e Re» 1931, 1, 16. J. Rrota, Letratyra shqype , 1934, f. 19. P. Skok, Lingvistik a P r o u c a v e n j a n e s l o v e n s k o g s t a n o v n i s t v a S k o p s k e k o t l i n e , në «Godisnjak Muzeja Juzne Srbije», I, 1941, f. 209-230.

  4. C. Tagliavini, Le parlate albanesi di tipoghego orientale (Dardania e Maqedonia nord-occidentale), n ë «Le terre albanese redente», I, Cosovo, Roma, 1942,f. 1-80.

  5. Edukata e Re , 1930, Nr. 1. f. 36; Nr. 4, f. 157; Nr. 5, f. 208; Nr. 6, f. 240; Nr. 8-9, f. 337-340 ;N r. 10, f. 394; 1931 Nr. 1, f. 23; Nr. 4, f. 117; Folklore , vëll. I, 1939; Cirka , Vj: 4, nr. 56-57; 29 kallnor 1939, f. 16: Vj. II, nr. 24, 20 qershor 1937, f. 148, Vj II, nr. 25, 4 korrik 1937, f. 159; Vj. II, Nr. 26, 18 korrik 1937, f. 178; Vj. I I , Nr: 27, 1 gusht 1937, f. 191: Vj. II, nr. 28-29, 5 shtatuer 1937, f. 217;Vj. II nr. 31, 3 tetor 1937.

  6. G. Meyer, Albanesische Studien , VI, 1897 (shih edhe «Mbledhës të hershëm të folklorit shqiptar 1635-1912», I, f. 499). M. Lambertz, Albanische Märchen , Akad. d. Wiss. in Wien, Sch riften d e r Balkankomission, Linguist, Abt. XII, Wien, 1922, f. 191-196, 245-248. P. Suli, Hylli i Drités , 1930, f. 239-244; Leka , 1930, 3, f. 83-86; 1933, 52-53; 1943, f. 123.M. Kola, Cirka , Vj. II, Nr. 25, 4 korrik 1937, f. 164; Cirka , Vj. III, Nr. 38, 3 kallnuer 1938, f. 23. H. Stërmilli, Fyelli i Dïbrës , në «Visaret e Kombit», vil. XIV, Tiran ë 1944.

  7. M. Domi — E. Çabej, Kuestionar dialektologjik (I Kuestionar i përgjithshëm; II Kuestionar i veçantë). Tirane 1953, botuar pa emër autori nga M. Lambertz në Lehergang des albanischen, III, Halle 1959, f. 53-58. Pyetësori i pregatitur nga S. Floqi nuk është botuar, po në krahasim me pyetësorin e M. Domit e E. Çabejt është më i gjerë (ka 304 pyetje për fonetikën, morfologjinë. sintaksën dhe leksikun).

  8. B. Beci, Hulumtime gjuhësore në Mat, BUSHT SSHSH 2, 1962, f. 208-248; 3, 1963 f. 257-277; K. Ulqini. Disa vëzhgime mbi të folmen e Matit, BUSHT SSHSH, 3, 1961, f. 195-219; A. Çefa, Një vëshlrim mbi të folmen e krahinës së Prellit, «Buletin i Institutit të Naltë Pedagogjik dyvjeçar të Shkodrës», 1957, 1, 10-86.

  9. Q. Haxhihasani. Vëzhgime gjuhësore në krahinën e Lurës, BUSHT, SSHSH, 4, 1963. f. 116-164.

  10. B. Beci, E folmja e Reç-e-Dardhës së Dibrës», «St. fil.», 4, 1964, f. 135-159; 1, 1965, f. 79-100.

  11. J. Gjinari, Vëzhgime mbi të folme të Krujës dhe të Malësisë së Krujës, «St. fil.», 3, 1964, f. 91-105; 4, 1964. f. 117-133.

  12. B. Beci, E folmja e Grykës së Madhe të Dibrës (punim i pabotuar); E folmja e Luznisë së Dibrës (punim i pabotuar); E folmja e Mirditës (punim i pabotuar).

  13. Sh. Hoxha, E folmja e Kalisit të Lumës (punim i pabotuar).

  14. B. Beci, Mbi katër inovacione fonetike të té folmeve të Gegënisë së Mesme, «Konf. e parë e st. albanologjike», Tiranë 1965, f. 261-270; Mbi zhvillimet e fone- més y në të folmet e shqipes, «Konferenca e dytë e studimeve albanologjike (12-18 ja- nar 1968)», III, Tiranë, 1969, f. 253-259

  15. A. Selimi, Të folmet e Zajazit me disa karakteristika, «Përparimi»·» 6, 1961.

  16. B. Hysa, Veçoritë e bashkëtingëlloreve në të folurit e Kaçanikut, «Përparimi»,

  17. , 1963.

  18. A. Zenku, Disa karakteristika të së folmes në krahinën e Kërçovës, «Jehona», Shkup, 3, 1968.

  19. I. Hyseni, Karakteristikat fonetike të së folmes së Dervendit të Tetovës, «Jehona»Shkup, 6, 1968.

  20. Gl. Elezoviç, Glasovne osobine arbanaskog dijalekta Debra i njegove okoline, «Dija lektoloski Zbornik», knj. XI Beograd 1950.

  21. D. Berberi, Verb morfology of the Albanien Dialect of Kruja, Indiana University, M.S., Thesis, 1963.

  22. H. Stërmilli, Fyelli i Dibrës, në «Visaret e Kombit», vil, XIV, Tiranë 1944.

  23. A. Kostallari, Gjendja e studimene albanologjike në Shqipëri. Probleme dhe s‘ detyra të reja, «Konferenca e parë e studimeve albanologjike», 1965, f. 45.

  24. studi11)

  25. M. Lambertz. Bericht........f. 9; Die Mundarten der Albanischen Sprache und

  26. ihre Erforschung, Leipziger Vierteljahrss chrift für Südosteuropa, Bd. 7, H. 2-4. 1943, f. 129: B. Beci. Hulumtime gjuhësore në Mat, BUSHT, SSHSH 1962. 2. 248; Mbi katër inovacione.... f. 261: J. Gjinari, Dialektologjia shqiptare, 1963. f. 76-77-78: J. Gjinari, Sprové për një ndarje dialektore të gjuhës shqipc. «St. fil.—. 1966, 4. f. 108-110: A. V. Desnickaja, Albayiskij jazyk i evo dialekty, Leningrad. 1968. 149. Për këtë shih edhe M. Çeliku, Mbi grupimin e të folmeve të gegërishtes jugore dhe mbi disa tipare të tyre, «St. fil.», 1968. 3, 124.

  27. B. Beci, Mbi katër___, 261-269. J. Gjinari, Dialektologjia...., f. 78; Sprovë..., f. 113

  28. E. Çabej, Gjon Buzuku, BSHSH, 1955, 2, f. 86, 87, 88. 90. 92-93, 95, 97-98; Për historinë e konsonantizmit të gjuhës shqipe, BUSHT. SSHSH, 1958, 1, f. 33, 35, 47, 64-65; Diftongje e grupe zanoresh të shqipes, BUSHT SSHSH, 1958. 3, f. 77.

  29. B. Beci, Mbi katër___, f. 264-267.

  30. B. Beci, Rreth kronologjisë dhe shkaqeve historike që kanë përcaktuar kali- min e y-së në i në Gegëri të Mesme, «Kongresi i Manastirit», Shkodër. 1969, f. 57-65.

  31. E. Çabej, Hyrje në historinë e gjuhës shqipe (gtispensë), Tiranë, 1960, 61.

Downloads

Published

1970-06-01

How to Cite

Beci, B. (1970). Gjurmimi i te folmeve qendrore të dialektit të Veriut: (Rezultate dhe problème). Studime Filologjike, 1(2), 109–116. https://doi.org/10.62006/sf.v1i2.2939

Numër

No. 2 (1970): Studime Filologjike

Section

Artikuj

License

Copyright (c) 2023 Akademia e Studimeve Albanologjike

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.