Mendimi filozofik në poezinë e Vexhi Buharasë

Abstract

Vëmendja e Vexhi Buharasë për kulturën e Lindjes nisi që herët. Në vitin 1940, ai botoi në organet e shtypit të kohës, si në revistën “Kultura Islame” dhe “Njeriu”, një sërë shkrimesh kushtuar dijetarëve dhe poetëve të Lindjes, si: Namik Kemal, Teufik Fikret, Saadiu, Nizamiu, Shiraziu etj.
Buharaja ishte një njohës i thellë i kulturës, i historisë, i artit dhe i letërsisë së vendeve të Lindjes, nga i mori dhe i bëri kryeveprat të flasin shqip. Përvoja e përkthimit dhe kontakti i vazhdueshëm me kulturën e filozofinë islame do të linte gjurmë të thella edhe në botëkuptimin e tij. Kjo reflektohet qartësisht në poezitë e tij origjinale, të shkuara brenda harkut kohor 1940-1944. Ndonëse krijimet poetike të Buharasë janë modeste në numër (gjithsej janë 20 poezi dhe dy skica letrare), ato kanë vlera shumëdimensionale në përmbajtje.
Në poezinë e Vexhi Buharasë hetohet një mënyrë unike e ngritjes nga një terren konkret në hapësirën kozmike, nivele në të cilat arrin edhe universalizimi i mendimit dhe i ndjenjës. Boshti mbajtës dhe orientues i tij, qendra ku konvergojnë dhe nga ku derivojnë elementet e ndryshme të koncepteve bazë të poezive, është pikërisht idealizmi objektiv.