Pazari dhe disa nga xhamitë e Elbasanit

Abstract

Vendi ku zhvilloheshin të gjitha veprimtaritë e ndryshme ekonomike dhe që i jepte gjallëri të madhe jo vetëm ekonomisë, por të gjithë jetës qytetare, ishte Pazari.
Aty zhvillohej një jetë e gjallë e aktive dhe që e lidhte Elbasanin me të gjitha qytetet e tjera shqiptare e ballkanike, si dhe me Selanikun e Stambollin, dy qytete porte shumë të rëndësishme për tregtinë e asaj kohe.
Një përshkrim të bukur dhe të përmbledhur të këtij pazari na e jep historiani i mirënjohur Zija Shkodra: “Pazari i Elbasanit, i ndodhur në pjesën jugore të Kështjellës, i përbërë prej 580 dyqaneve në vitet ’30 të shek. XIX, ishte i sistemuar në 8 rrugë kryesore të drejta, me nënndarje që takoheshin nga njëra anë me sheshin e qytetit, në vendin ku ndodhej xhamia me kupolë plumbi e Hasan Ballies”.
Në afërsi të tregut gjendeshin edhe xhamia e Pazarit dhe ajo e Agait, të cilat bënin pjesë në kategorinë e faltoreve më të shënuara muhamedane të këtij qyteti.
Elbasanasit zhvilluan lidhjet e tyre tregtare me jashtë dhe vetëm gjatë viteve 1741-1800.
Vetëm me Venedikun bënin tregti 20 tregtarë të ndryshëm.
Para vitit 1878 u krijua “Dhoma tregtare” me një kryetar e pesë anëtarë, si dhe ishte ngritur gjykata tregtare e arbitrazhit me kodin e saj që nga viti 18515.
Një nga monumentet natyrore më interesante dhe më të bukura është Rrapi i Bezistanit, që sot ndodhet në qendër të qytetit.
Ndërkaq, ndër xhamitë më të vjetra të Elbasanit është Xhamia Mbret (1466) e cila është xhamia më e madhe dhe më e vjetër e qytetit dhe ndodhet brenda kalasë, në pjesën qendrore të saj, në të djathtë të rrugës që nga porta të fut në kala dhe është në gjendje relativisht të mirë.