Shaban Haxhia - Organizator, drejtues, udhëheqës ushtarak i Lanç-së në Malësinë e Gjakovës dhe në Kosovë
DOI :
https://doi.org/10.62609/ks.v48i48.3721Résumé
Shaban Haxhia ёshtё organizator, drejtues, udhёheqёs ushtarak i LANҪ-së nё Malёsinё e Gjakovës dhe nё Kosovё. Punimi studimor ёshtё realizuar mbi bazёn e dokumenteve tё reja arkivore, si dhe tё vlerёsimeve qё kanё bёrё udhёheqёs tё LANҪ-it dhe historianët nё Kosovё e nё Shqipёri. Sipas historianit latin Taçit “Historia ka këtë ligj: Të mos thotë asgjë të rreme, të mos heshtë për asgjë të vërtetë”. Nisur nga kjo e quaj të domosdoshme të paraqes argumentet e mia shkencore, të bazuara në dokumente arkivale dhe që bazohen në parimet universale të logjikës lidhur me çështjet që i parashtrova më sipër. Shaban Haxhia ka qenё komandant e komisar i ҫetёs “Bajram Curri”, komandant i Batalionit “Bajram Curri”, zёvendёskomandant i Aradhёs “Curri-Rexhepi”, kryeshef i Brigadёs sё Katёrt tё Kosovёs dhe komandant i Brigadёs sё Shtatё tё Kosovёs. Ka qenё delegat dhe firmёtar nё Konferencёn e Bujanit. Gjithё jetёn ka punuar, luftuar e sakrifikuar pёr bashkimin e trojeve shqiptare. Ёshtё njё figurё me pёrmasa kombёtare qё meriton mё shumё vёmendje, vlerёsim dhe botime.Mots-clés :
Rganizator, drejtues, udhëheqës ushtarak, çeta dhe Batalioni “Bajram Curri”. Brigada e Shtatë Kosovare, Konferenca e Bujanit, Malësia e Gjakovës, Kosova dhe Rrafshi i Dukagjinit.Téléchargements
Références
-
Ministria e Punëve të Brendshme, F. 152/2, D. 218, V. 1940, fl. 1.
-
Fadil Hoxha, Kur pranvera vonohet (Prishtinë: Rilindja, 1980), 208.
-
Arkivi i Ministrisë së Punëve të Brendshme, F. 152, D. 258, V, 1943.
-
Ismet Shaqiri, Më kujtohet I (Prishtinë: Rilindja, 1977), 412.
-
Ali Hadri, Pasqyrë e historisë së shqiptarëve (Prishtinë: Rilindja, 1966), 102.
-
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” (Prishtinë: Rilindja, 1985), 68.
-
Po aty, f. 70.
-
Po aty, f. 76.
-
Po aty, f. 57.
-
Ana Lalaj, Dosja e Luftës (Tiranë: Toena, 2014), 204-205.
-
Zëri, Prishtinë, mars 1992, 9.
-
Ana Lalaj, Dosja e Luftës (Tiranë: Toena, 2014), 189.
-
Shaban Braha, Xhevdet Doda (Tiranë [s. n.] 2002), 205, 209.
-
Arkivi i KK të LK të Kosovës, nr. 674.
-
Arkivi i KK të LK të Kosovës, nr. 730.
-
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” (Prishtinë: Rilindja, 1985), 135.
-
Peter Kamp, Kujtime që nuk shlyhen (Tiranë: Toena,1997), 236.
-
AIH (Tiranë), A-5-145. Relacione mbi operacionet ushtarake, fl. 1081.
-
Po aty, fl. 1082
-
K i PKJ-së, kutia nr. 13/36, dok. nr. 780.
-
Sh. K. i UNÇ-së dhe AP-së, kutia nr. 17/18(28), dok. nr. 1195.
-
KK i PKJ-së, kutia nr. 13/36, dok. nr. 780.
-
Paskal Milo, Shqiptarët në Luftën e Dytë Botërore (Tiranë: AShSh, 2021), 195.
-
AQSH, F. 14, V. 1944. T 314-662, Nr. 140/44 sekret.
-
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” ...., 231.
-
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” ...., 146.
-
AQSH, F. 14, T 314-662. Dok. E. 014-1943.
-
Kriegstagebuch des Oberkomandos der Wermacht, Band IV, October - 31 Dezember, f. 1550.
-
Marenglen Kasmi, Marrëdhëniet shqiptaro-gjermane në shekullin XX (1900-1945) (Tiranë: ASHSH, 2020), 263.
-
AQSH, F. 14, T 311-177.
-
AQSH, Fondi i Karabinierisë së Përgjithshme të Xhandarmërisë, D. Nr. 170.
-
AQSH, Prefektura e Kukësit, shkresë nr. 114/11, datë 20.6.1944.
-
MPB. F. 152/2. D.186, V. 1944, fl. 279/19.
-
Komanda e Përgjithshme e KA XXI malor, sa Nr. 4441/44, sekret, datë 27.6.1944, ora 13.30.
-
AIH (Tiranë) J-41, Korpusi XXI Malor T 314-662, (ditarë lufte, raporte të Shtabit mbi gjendjen në Shqipëri), fl. 466.
-
Po aty, 470.
-
Po aty, 472.
-
Po aty, 481.
-
IH (Tiranë), J-42, Ia 5620/44.
-
Po aty Ia 5662/44.
-
Po aty, Ia 5725/44.
-
Po aty, Ia 6039/44.
-
Po aty, Ia 6295/44.
-
Po aty, Ia 6482/44.
-
Po aty, Ia 6525/44.
-
Po aty, Ia 6544/44.
-
Po aty, Ia 6795/44.
-
AQSH, FKP Karabinierisë Nr. 99/13. Rs, dt. 18.7.1944.
-
Grup autorësh, Historia e LANҪ-së e Shqipërisë, Vëllimi 1 (Tiranë: 8 Nëntori, 1984), 221.
-
AIH (Tiranë), A-VIII-318, fl. 6.
-
Ismet Shaqiri, Më kujtohet I ..., 146.
-
Fadil Hoxha, Kur pranvera vonohet..., 41.
-
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri”..., 66.
-
Po aty, f. 202.
-
Po aty, f. 93.
-
AIH. A-VIII-302, fl. 3-4.
-
Po aty, fl. 107.
-
AIH (Tiranë), A-VIII-316, 316, “Betejat e Kosovës 1941-1945”, fl. 63 ose Arkivi i KK të LKS në Prishtinë, nr. i regjistrit 960.
-
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri”..., 225.
-
ALKK, kutia 18, nr. 754.
-
MPB. F. 152/2. D. 186. V. 1944, fl. 279/16 Njoftimi është bërë nga prefekti Rrok Perolli, më datë 8.6.1944, me shkresë Nr. 107.
-
Nënprefektura e Tropojës. F. 645, D. 294, V. 1944, fl. 1.
-
MPB. F. 152/2, D.187. V. 1944, fl. 32.
-
MPB. F. 152/2. D. 187. V. 1944.
-
Osman Zeka, Bashkëpunimi i popullit të Kosovës me popujt fqinj gjatë Luftës së Dytë Botërore (Prishtinë: SHBLSH, 2000), 293.
-
Fadil Hoxha, Jemi në shtëpinë tonë I (Prishtinë: Rilindja, 1986), 56.
-
Enciklopedia e Jugosllavisë, vëllimi I (Zagreb, 1984), 496.
-
Sh S UNÇJ-së, kutia nr. 3, dok. nr. 959.
-
Gani Ratkoceri, Adem Selimi (Gllavica) (Tiranë: Erik, 2003), 77-78.
-
Jakup Krasniqi, Lufta e Drenicës, 1944-1945, nuk ishte ideologjike IV, gazeta Epoka e re, 03.02.2014.
-
Rilindja, Prishtinë, 17.6.1990.
-
Daut Bislimi, Formacionet politike ushtarake në Kosovë 1941-1945 (Prishtinë: Instituti Albanologjik, 1997), 210.
-
Muzeu i Kosovës, Lufta e popullit shqiptar në Kosovë kundër pushtuesit serbo-komunist (nëntor 1944-prill 1945), 33.
-
Spasoje Đaković, Sukobi na Kosovu (Beograd: Narodna knjiga, 1984), 227-236.
-
Muhamet Mjeku, Lufta e Drenicës dhe Shaban Polluzha (Prishtinë: Dielli, 1991), 32.
-
Shaban Braha, Gjenocidi serbomadh dhe qëndresa shqiptare (Gjakovë: Lumi-T, 1991), 448.
-
Shaban Braha, Gjenocidi serbomadh dhe qëndresa shqiptare..., 448.
-
Hakif Bajrami, Fenomeni i kthesave historike në Kosovën e robëruar, 1945-1999, Epoka e re, Nr. 16, 2014.
-
Ismet Shaqiri, Më kujtohet 1 (Prishtinë: Rilindja, 1977), 430, 432, 469.
-
Po aty, f. 394, 422.
-
po aty, f. 465.
-
Ismet Shaqiri, Më kujtohet 2..., 412.
-
Hakif Bajrami, Fenomeni i kthesave historike në Kosovën e robëruar, 1945-1999, Nr. 16, 2014.
Références
Ministria e Punëve të Brendshme, F. 152/2, D. 218, V. 1940, fl. 1.
Fadil Hoxha, Kur pranvera vonohet (Prishtinë: Rilindja, 1980), 208.
Arkivi i Ministrisë së Punëve të Brendshme, F. 152, D. 258, V, 1943.
Ismet Shaqiri, Më kujtohet I (Prishtinë: Rilindja, 1977), 412.
Ali Hadri, Pasqyrë e historisë së shqiptarëve (Prishtinë: Rilindja, 1966), 102.
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” (Prishtinë: Rilindja, 1985), 68.
Po aty, f. 70.
Po aty, f. 76.
Po aty, f. 57.
Ana Lalaj, Dosja e Luftës (Tiranë: Toena, 2014), 204-205.
Zëri, Prishtinë, mars 1992, 9.
Ana Lalaj, Dosja e Luftës (Tiranë: Toena, 2014), 189.
Shaban Braha, Xhevdet Doda (Tiranë [s. n.] 2002), 205, 209.
Arkivi i KK të LK të Kosovës, nr. 674.
Arkivi i KK të LK të Kosovës, nr. 730.
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” (Prishtinë: Rilindja, 1985), 135.
Peter Kamp, Kujtime që nuk shlyhen (Tiranë: Toena,1997), 236.
AIH (Tiranë), A-5-145. Relacione mbi operacionet ushtarake, fl. 1081.
Po aty, fl. 1082
K i PKJ-së, kutia nr. 13/36, dok. nr. 780.
Sh. K. i UNÇ-së dhe AP-së, kutia nr. 17/18(28), dok. nr. 1195.
KK i PKJ-së, kutia nr. 13/36, dok. nr. 780.
Paskal Milo, Shqiptarët në Luftën e Dytë Botërore (Tiranë: AShSh, 2021), 195.
AQSH, F. 14, V. 1944. T 314-662, Nr. 140/44 sekret.
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” ...., 231.
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri” ...., 146.
AQSH, F. 14, T 314-662. Dok. E. 014-1943.
Kriegstagebuch des Oberkomandos der Wermacht, Band IV, October - 31 Dezember, f. 1550.
Marenglen Kasmi, Marrëdhëniet shqiptaro-gjermane në shekullin XX (1900-1945) (Tiranë: ASHSH, 2020), 263.
AQSH, F. 14, T 311-177.
AQSH, Fondi i Karabinierisë së Përgjithshme të Xhandarmërisë, D. Nr. 170.
AQSH, Prefektura e Kukësit, shkresë nr. 114/11, datë 20.6.1944.
MPB. F. 152/2. D.186, V. 1944, fl. 279/19.
Komanda e Përgjithshme e KA XXI malor, sa Nr. 4441/44, sekret, datë 27.6.1944, ora 13.30.
AIH (Tiranë) J-41, Korpusi XXI Malor T 314-662, (ditarë lufte, raporte të Shtabit mbi gjendjen në Shqipëri), fl. 466.
Po aty, 470.
Po aty, 472.
Po aty, 481.
IH (Tiranë), J-42, Ia 5620/44.
Po aty Ia 5662/44.
Po aty, Ia 5725/44.
Po aty, Ia 6039/44.
Po aty, Ia 6295/44.
Po aty, Ia 6482/44.
Po aty, Ia 6525/44.
Po aty, Ia 6544/44.
Po aty, Ia 6795/44.
AQSH, FKP Karabinierisë Nr. 99/13. Rs, dt. 18.7.1944.
Grup autorësh, Historia e LANҪ-së e Shqipërisë, Vëllimi 1 (Tiranë: 8 Nëntori, 1984), 221.
AIH (Tiranë), A-VIII-318, fl. 6.
Ismet Shaqiri, Më kujtohet I ..., 146.
Fadil Hoxha, Kur pranvera vonohet..., 41.
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri”..., 66.
Po aty, f. 202.
Po aty, f. 93.
AIH. A-VIII-302, fl. 3-4.
Po aty, fl. 107.
AIH (Tiranë), A-VIII-316, 316, “Betejat e Kosovës 1941-1945”, fl. 63 ose Arkivi i KK të LKS në Prishtinë, nr. i regjistrit 960.
Hakif Bajrami, Aradha partizane “Bajram Curri”..., 225.
ALKK, kutia 18, nr. 754.
MPB. F. 152/2. D. 186. V. 1944, fl. 279/16 Njoftimi është bërë nga prefekti Rrok Perolli, më datë 8.6.1944, me shkresë Nr. 107.
Nënprefektura e Tropojës. F. 645, D. 294, V. 1944, fl. 1.
MPB. F. 152/2, D.187. V. 1944, fl. 32.
MPB. F. 152/2. D. 187. V. 1944.
Osman Zeka, Bashkëpunimi i popullit të Kosovës me popujt fqinj gjatë Luftës së Dytë Botërore (Prishtinë: SHBLSH, 2000), 293.
Fadil Hoxha, Jemi në shtëpinë tonë I (Prishtinë: Rilindja, 1986), 56.
Enciklopedia e Jugosllavisë, vëllimi I (Zagreb, 1984), 496.
Sh S UNÇJ-së, kutia nr. 3, dok. nr. 959.
Gani Ratkoceri, Adem Selimi (Gllavica) (Tiranë: Erik, 2003), 77-78.
Jakup Krasniqi, Lufta e Drenicës, 1944-1945, nuk ishte ideologjike IV, gazeta Epoka e re, 03.02.2014.
Rilindja, Prishtinë, 17.6.1990.
Daut Bislimi, Formacionet politike ushtarake në Kosovë 1941-1945 (Prishtinë: Instituti Albanologjik, 1997), 210.
Muzeu i Kosovës, Lufta e popullit shqiptar në Kosovë kundër pushtuesit serbo-komunist (nëntor 1944-prill 1945), 33.
Spasoje Đaković, Sukobi na Kosovu (Beograd: Narodna knjiga, 1984), 227-236.
Muhamet Mjeku, Lufta e Drenicës dhe Shaban Polluzha (Prishtinë: Dielli, 1991), 32.
Shaban Braha, Gjenocidi serbomadh dhe qëndresa shqiptare (Gjakovë: Lumi-T, 1991), 448.
Shaban Braha, Gjenocidi serbomadh dhe qëndresa shqiptare..., 448.
Hakif Bajrami, Fenomeni i kthesave historike në Kosovën e robëruar, 1945-1999, Epoka e re, Nr. 16, 2014.
Ismet Shaqiri, Më kujtohet 1 (Prishtinë: Rilindja, 1977), 430, 432, 469.
Po aty, f. 394, 422.
po aty, f. 465.
Ismet Shaqiri, Më kujtohet 2..., 412.
Hakif Bajrami, Fenomeni i kthesave historike në Kosovën e robëruar, 1945-1999, Nr. 16, 2014.
