Si duhet kuptuar njesia themelore sintaksore?

Autori

  • Menella Totoni

DOI:

https://doi.org/10.62006/sf.v1i2.2942

Abstract

Çështja e kuptimit të fjalisë dhe e natyrës gramatikore të saj, që është nga më të rëndësishmet dhe njëkohësisht nga më të ndërlikuarat e çdo sintakse, ende nuk ka gjetur një zgjidhje të kënaqshme në shken- cën tonë sintaksore, ku mund të thuhet se janë përvijuar dy drejtime kryesore, që i kundërvihen njëri-tjetrit, të shfaqura, i pari, në sintaksat e shqipes qofshin këto shkollore, qofshin joshkollore (këtu janë lënë ja- shtë konspekt-leksionet e pregatitura nga M. Domi për studentët e Fa- kultetit, histori-filologji, meqë ato përfshijnë vetëm sintaksën e periu- dhës dhe ndonjë çështje nga stintaksa e fjalisë; këto do të përmenden për gjëra të veçanta në vendet përkatëse) dhe, i dyti, në studimet sintaksore, që janë bërë këto 15 vjetët e fundit për shqipen.

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.

Riferimenti bibliografici

  1. A. Xhuvani. Njohunitë e para të syntaksës shqipe. Pjes’ o parë, 1922, f. 5; I. D. Sheperi, Gramatika dhe sintaksa e gjuhës shqipe, sidomos e toskërishtes, V. 1927.. f. 147: J. Rrota, Sintaksi i shqipes, Sh. 1942. f. 5: K. Cipo, Gramatika e çjjuhës shqipe, T. 1949; S. Kolgeci, Sintaksa e gjuhës shqipe, Prishtinë 1955, f. 53.

  2. M. Domi. Gramatika e gjuhës shqipe, Sintaksa, T. 1957, f. 3; M. Domi — N. Haviari. Gramatika c gjuhës shqipe, Sintaksa, T. 1963. f. 3; M. Domi, Gramatika e gjuhës shqipe, Pjesa 1T. Sintaksa, Për shkollat pedagogiike. T. 1964, f. 3; N. Havjari, Gramatika e gjuhës shqipe, Sintaksa, T. 1968, f. 5; S. Prifti, Sintaksa e gjuhës shqipe (dispense), Pjesa I, T. 1959, f. 39.

  3. Shih për këtë edhe S. Floqi, Rreth disa çështjeve të fjalisë së përhërë në gjuhën shqipe, BShSh, 1955. 3, f. 51.

  4. A. Xhuvani. Vep. e cit ., f. 5: I.D. Sheperi, Vep. e cit ., f . 145; S. Prifti. Vep . e cit.f Pj. I. f. 41.

  5. A. Xhuvani, V e p . e c i t ., f. 28: I.D . Sheperi, V e p . e c i t .. f. 148; J. Rrota, Vep . e cit . f. 8: M. Domi, Vep . e cit ., f. 5; S. Kolgeci. Vep . e cit ., f. 12; S. Prifti, Vep., e cit .. Pj. I, f. 43. Në sintaksën e M. Domit për shkollat pedagogjike është kufizuar përdorimi i parimit të nënkuptimit të elementeve që «mungojnë», megjithatë fjalitë me folje pavetore dhe me folje në vetën I e II nuk janë dalluar si tip e fjalish, po janë trajtuar në kuadrin e fjalive me dy gjymtyrë kryesore, kështu, vërejtja e S. F loqit për sintaksat shkollore të botuara para 1955 Rreth disa çështjev e . .. BShSh 1955, 3, f. 51) se larmia e madhe e fakteve gjuhësore të shqipes është kufizuar në disa skema të varferuara , mbetet e drejtë edhe për këtë sintaksë.

  6. Shih për këtë : A. Xhuvani. Vep. e cit ., f. 11; . D. Sheperi, Vep. e cif., f. 12; M. Domi. Vep. të cit., I f. 7. II f. 3: S. Prifti. Vep. e cit . Pj. 1, f. 113.

  7. S. Floqi, Puna shkencore t’u përgjigjet më mire kërkesave të shkollës , gaz. «Mësuesi», dt. 13.11.1964 dhe Çështje të teorisë së togfjalëshit në shqipen e sotmet SF 1968. 1, f. 78.

  8. Në konspekt-leksionet për studentët e Fakultetit hist. fil. M. Domi dation si tip me vete fjalitë e pazbërthyeshme.

  9. J. Rrota në sintaksën e vet përdor termin fjali e përbame (grumbull fjalish), që i kundërvihet t-ermit fjali e veçueme. M. Domi në sintaksën për shkollat peda- gogjike (T. 19(54) dhe në Sintaksa e gjuhës shqipe (Materiale për studentët e Fa- kultetit histori-.filologji T. 1968 përdor më shumë termin frazë. Pranimi i këtyre termave nuk ka sjellë ndrvshime as në konceptimin e njësisë, as në përshkrimin sintaksor.

  10. I. D. Sheperi, Vep. e cit., î. 146. K. Cipo. Sintaksa, T. 1952, f. 6; S. Kolgeci, Vep. e cit., î. 67; S. Prifti, Vep. e cit., Pj. II, disp. I, f. 3. M. Domi në sintaksën për shkolla pedagogjike. T. 1964 ka hequr dorë nga një trajtim i tillë.

  11. S. Floqi. Fjalia e përbërë e bashkërenditur në gjuhën e sotme shqipe. BShSh 1956, 2, f. 6.

  12. S. Floqi, Rreth disa çështjeve të fjalisë së përbërë në gjuhën shqipe, BShSh 1955, 3, f. 54: Fjalia e përbërë c bashkërenditur në gjuhën e sotme shqipe, BShSh 1956, 2, f. 4.

  13. S. Floqi, Çështje të teorisë së togfjalëshit në shqipen e sotme, SF 1958, 1, f. 81.

  14. S. Floqi, Fjalia e përbërë e bashkërenditur... BShSh 1956, 2, f. 4.

  15. S. Floqi, Po aty, f. 4.

  16. (5) S. Floqi, Periudha me fjali të varur rrjedhimore në shqipen e sotme, SF 1965, 2, f. 55-97; Periudha me fjali të varur kryefjalore I, II, SF 1965, 3, f. 3-36; 4, f. 3-37; Periudha me fiali të varur shkakore I, II, III, SF, 1966, 2, f. 3-41; 1966, 3, f'. 3-an. 1Π67 1. f. 13-33 et J.

  17. S. Floqi, Rreth disa çështjeve____ BSHSH 1955, 3, f. 2; Fjalia e përbërë,

  18. BSHSH 1956, 2, f. 8.

  19. S. Floqi, Po aty.

  20. S. Floqi, Rreth disa çështjeve..., BSHSH 1956, 2, f. 6. Shih per këtë edhe M. Domi, Sintaksa e gjuhës shqipe (Material për studentët e Fakultetit histori-filologji) T. 1968, f. 2.

  21. M. Domi, Gramatika e gjuhës shqipe, Pjesa Π, Sintaksa, T. 1957, f. 133.

  22. S. Floqi, Disa tipe semantiko-strukturore të periudhës me fjali të vanir në shqipen e sotme. në· «Konferenca e pare e studimeve albanologjike», T. 19G5, f. 223.

  23. M. Çeliku, Disa togje foljore në shqipen e sotme (sipas materialeve të të fol- tneve të Shqipnisë së mesme), BUSHT SSHSH 1963, 1, f. 178: M. Totoni, Konstrukte me folje aspektive të fillimit të veprimit në gjuhën shqipe, SF 1968, 1, ,f. 94.

Downloads

Pubblicato

1970-06-01

Come citare

Totoni, M. (1970). Si duhet kuptuar njesia themelore sintaksore?. Studime Filologjike, 1(2), 141–146. https://doi.org/10.62006/sf.v1i2.2942

Fascicolo

N. 2 (1970): Studime Filologjike

Sezione

Probleme dhe diskutime

Licenza

Copyright (c) 2023 Akademia e Studimeve Albanologjike

Creative Commons License

Questo lavoro è fornito con la licenza Creative Commons Attribuzione - Non commerciale - Condividi allo stesso modo 4.0 Internazionale.